Hoe kan ik ACT leren?

Acceptance and Commitment Therapy (ACT) is een vorm van gedragstherapie die zich richt op psychologische flexibiliteit. Het doel is niet om vervelende gedachten of gevoelens te elimineren, maar om een andere, accepterende relatie met hen aan te gaan, zodat je vrijheid krijgt om te handelen naar wat je werkelijk belangrijk vindt. Als je je dit afvraagt, sta je aan het begin van een praktische en transformerende reis.

Het leren van ACT is een actief proces dat verder gaat dan alleen theoretische kennis. Het vereist een combinatie van begrip van de zes kernprocessen – acceptatie, defusie, aanwezig zijn, het observerende zelf, waarden en toegewijde actie – en de ervaringsgerichte oefening daarvan in je eigen leven. Zonder zelfonderzoek en oefening blijft het slechts een interessante theorie.

Gelukkig zijn er vandaag de dag diverse, toegankelijke manieren om ACT eigen te maken. Of je nu zelf wilt groeien of de methodiek professioneel wilt inzetten, de weg ernaartoe kan worden vormgegeven via boeken, trainingen, online middelen of persoonlijke begeleiding. De sleutel ligt in het consistent en met nieuwsgierigheid toepassen van de principes op je dagelijkse ervaringen.

Veelgestelde vragen:

Wat zijn de eerste stappen om ACT zelf te leren?

Een goed begin is om je te oriënteren op de kernprincipes. ACT staat voor Acceptance and Commitment Therapy. Het helpt je om op een andere manier om te gaan met vervelende gedachten en gevoelens. Je kunt beginnen met boeken zoals "De valsspelerhulp" van Gijs Jansen of "ACT jezelf" van Denise Matthijssen. Deze leggen de zes basisprocessen uit: acceptatie, defusie (afstand nemen van gedachten), aandacht voor het hier en nu, het zelf als context, waarden en toegewijd handelen. Neem de tijd om per hoofdstuk te lezen en de oefeningen te doen. Dagelijks vijf tot tien minuten oefenen is beter dan één keer per week een uur.

Zijn er gratis middelen om kennis te maken met ACT?

Ja, die zijn er. Verschillende psychologen en instellingen bieden kosteloos materiaal aan. Op websites zoals de Vereniging voor Gedrag- en Cognitieve Therapie (VGCt) vind je uitleg over de therapievorm. Op YouTube zijn kanalen als "ACT Coach" te vinden, met korte animaties en uitlegvideo's over begrippen als psychologische flexibiliteit. Sommige therapeuten bieden gratis werkbladen of podcasts aan waarin ze basisoefeningen zoals de 'trucendoos' of 'de buschauffeur' uitleggen. Dit zijn laagdrempelige manieren om te kijken of de methode bij je past.

Hoe verschilt ACT van andere methodes zoals mindfulness of cognitieve therapie?

ACT, mindfulness en cognitieve therapie hebben raakvlakken, maar het uitgangspunt is anders. Cognitieve therapie probeert vaak de inhoud van negatieve gedachten te veranderen. ACT leert je niet om gedachten te bestrijden of ze waar te maken. In plaats daarvan leer je ze op te merken zonder erdoor meegesleept te worden. Mindfulness is een onderdeel van ACT, namelijk het proces 'aandacht voor het hier en nu'. ACT voegt hier een duidelijke richting aan toe: het gaat om leven naar je waarden. Waarden zijn wat jij echt belangrijk vindt in het leven, zoals verbinding, zorgzaamheid of eerlijkheid. ACT combineert acceptatie met actie die hierop gebaseerd is.

Ik vind het lastig om ACT alleen te doen. Wat zijn mijn opties?

Het is normaal dat begeleiding nuttig is. Je kunt op zoek gaan naar een erkend ACT-therapeut. Een professional kan je persoonlijke feedback geven en oefeningen aanpassen. Groepstrainingen zijn een andere mogelijkheid; die worden soms aangeboden door praktijken of instellingen voor geestelijke gezondheidszorg. Online zijn er ook betaalde cursussen met meer structuur en videomateriaal. Als je liever eerst met iemand spreekt, kun je bij je huisarts informeren naar mogelijkheden voor een verwijzing. Samen oefenen geeft vaak meer diepgang en helpt je om vol te houden.