Blijf tijdens een confrontatie emotioneel neutraal. Schreeuwen of emotioneel worden is olie op het vuur. Een kind dat verzet, zoekt vaak de grens van jouw controle. Door kalm en standvastig te blijven, bewijs je dat de grens stevig staat. Erken het gevoel ("Ik zie dat je boos bent"), maar niet het ongewenste gedrag ("Toch moet je nu stoppen met schreeuwen").

Waardeer gewenst gedrag ruimschoots. Dit is het krachtigste middel. Zeg: "Wat fijn hoe je net naast me liep in de winkel" of "Dankjewel dat je zo goed meehielp opruimen." Dit bevestigt dat positief gedrag de meeste aandacht oplevert, niet het verzet. Zo leert het kind dat regels en samenwerking een positieve uitkomst hebben.

Veelgestelde vragen:

Mijn kind van 4 jaar gooit vaak met speelgoed als het boos is. Hoe kan ik dit gedrag stoppen zonder zelf te schreeuwen?

Dit is een veelvoorkomend probleem. Allereerst is het goed om te begrijpen dat kinderen op deze leeftijd hun emoties nog niet goed met woorden kunnen uiten. Gooien is een fysieke reactie op frustratie. Je reactie in het moment is belangrijk. Zeg duidelijk en kalm: "Ik zie dat je heel boos bent, maar we gooien niet met spullen. Dat kan kapot gaan of pijn doen." Help je kind daarna om zijn gevoel op een andere manier te uiten. Je kunt voorstellen om hard te stampen, een boze tekening te maken of samen een kussen te knijpen. Belangrijk is ook om het goede voorbeeld te geven in hoe jij met je eigen boosheid omgaat. Als het speelgoed toch wordt gegooid, is een logisch gevolg dat het speelgoed even wordt weggelegd. Leg uit: "De blokken gaan nu even in de kast omdat je ze gooide. Over een half uur mag je er weer mee spelen." Dit leert je kind verband tussen gedrag en gevolg.

Onze dochter (8) weigert bijna elke avond om naar bed te gaan. Het wordt eindeloos treuzelen en zeuren. Heeft u tips voor een betere avondroutine?

Een vaste routine is hier het sleutelwoord. Kinderen hebben baat bij voorspelbaarheid. Stel samen een vast avondritueel op dat elke dag in dezelfde volgorde plaatsvindt, bijvoorbeeld: pyjama aan, tanden poetsen, voorlezen, knuffelen en licht uit. Gebruik een timer of een klok om aan te geven wanneer elke stap moet beginnen. Geef keuzes binnen de routine, zoals: "Wil je dit boek of dat boek?" Dit geeft een gevoel van controle. Begin op tijd, zodat er geen haast is. Als het treuzelen begint, blijf kalm en herinner haar aan de afspraak: "Volgens onze planning is het nu tijd om tanden te poetsen." Wees consequent. Beloon goed meewerken de volgende ochtend met een compliment of een extra knuffel. Vermijd schermen (tv, tablet) minstens een uur voor het slapen, want het blauwe licht houdt kinderen wakker.

Mijn zoon van 6 heeft driftbuien als hij zijn zin niet krijgt, bijvoorbeeld in de supermarkt. Wat werkt dan het beste?

In een openbare ruimte voelt dit voor ouders erg stressvol. Voorbereiding is de helft van het werk. Ga niet winkelen als je kind moe of hongerig is. Leg vooraf uit wat jullie gaan doen en wat je van hem verwacht: "We gaan boodschappen doen. We kopen alleen wat op het lijstje staat. Je mag helpen door de appels te tellen." Geef tijdens het winkelen kleine, positieve opdrachten. Als de driftbui begint, blijf dan zo kalm mogelijk. Haal indien nodig je kind even uit de situatie, naar een rustige hoek of naar buiten. Ga op zijn hoogte zitten en erken zijn gevoel kort: "Je wilde die chocola heel graag, dat is jammer." Wacht de bui uit zonder veel te praten. Straffen of toegeven werkt vaak averechts. Als hij kalmeert, leid je voorzichtig af: "Kom, we gaan de melk pakken die we nodig hebben." Thuis kun je op een rustig moment praten over andere manieren om teleurstelling te laten zien.

Onze kinderen (5 en 7) maken constant ruzie om speelgoed. Moeten we ingrijpen of ze zelf laten oplossen?

Het hangt af van de situatie. Voor jonge kinderen is het vaak te moeilijk om zelf een oplossing te vinden. Je rol is om ze te begeleiden. Grijp in als het fysiek wordt of als er geschreeuwd wordt. Stap dan tussenbeide en benoem het probleem: "Ik zie dat jullie allebei met dezelfde auto willen spelen." Vervolgens help je ze om een oplossing te bedenken. Je kunt vragen: "Hoe kunnen we dit eerlijk oplossen?" Suggesties zijn: om de beurt spelen (gebruik een kookwekker), samen met het speelgoed spelen, of een ander vergelijkbaar speeltje zoeken. Leer ze ook eenvoudige zinnen zoals: "Mag ik alsjeblieft als jij klaar bent?" Prijs ze als het wel goed gaat: "Wat fijn dat jullie samen aan het spelen zijn!" Na verloop van tijd zullen ze deze vaardigheden steeds meer zelf gaan gebruiken.

Wat is het verschil tussen normaal lastig gedrag en gedrag dat mogelijk wijst op een onderliggend probleem, zoals ADHD?

Bijna alle kinderen vertonen wel eens lastig gedrag. Er zijn enkele signalen die kunnen wijzen op meer dan alleen een fase. Let op de intensiteit, de frequentie en de impact op het dagelijks leven. Is het gedrag veel heftiger dan bij leeftijdsgenoten? Doet het zich voor in alle situaties (thuis, school, sport) en niet alleen wanneer het kind moe is? Leidt het tot grote problemen in vriendschappen, op school of binnen het gezin? Bij ADHD kun je denken aan extreme en aanhoudende onrust, moeite om ook leuke taken af te maken, zeer impulsieve acties zonder nadenken, en concentratieproblemen die niet passen bij de leeftijd. Als je je zorgen maakt, bespreek dit dan eerst met de leerkracht. Zij zien je kind in een groep. De huisarts of jeugdarts kan je vervolgens adviseren over eventuele verdere stappen, zoals observatie of onderzoek. Een vroege onderkenning kan helpen om de juiste steun te bieden.