Hoe oud moet je zijn voor EMDR?

EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) is een wetenschappelijk onderbouwde en effectieve therapievorm voor de verwerking van traumatische herinneringen en andere belastende ervaringen. Een vraag die vaak opkomt, zowel bij ouders van getraumatiseerde kinderen als bij jongeren zelf, is of er een leeftijdsgrens verbonden is aan deze behandeling. De kern van het antwoord ligt niet primair in een kalenderleeftijd, maar in de ontwikkelingsfase en de mogelijkheid tot verwerking van het individu.

In de praktijk wordt EMDR succesvol toegepast bij kinderen van zeer jonge leeftijd, zelfs vanaf ongeveer twee à drie jaar. Bij peuters en kleuters verloopt de behandeling uiteraard anders dan bij volwassenen. De therapie wordt sterk aangepast aan het ontwikkelingsniveau van het kind, waarbij meer gebruik wordt gemaakt van spel, tekeningen en de directe betrokkenheid van de ouders of verzorgers. Het vermogen om een nare herinnering vast te houden en te vertellen is hierbij minder belangrijk dan bij oudere kinderen.

Voor adolescenten en jongvolwassenen gelden grotendeels dezelfde protocollen als voor volwassenen, mits er sprake is van voldoende emotionele veerkracht en stabiliteit. De geschiktheid voor EMDR wordt daarom altijd bepaald door een gekwalificeerde EMDR-therapeut tijdens een uitgebreide intake. Deze professional beoordeelt of de cliënt, ongeacht de leeftijd, voldoende hulpbronnen en stabiliteit heeft om het verwerkingsproces aan te kunnen, zonder overweldigd te raken.

Concluderend is er dus geen strikte minimumleeftijd voor EMDR. De methode is flexibel en kan, in handen van een daartoe opgeleide kinder- en jeugdtherapeut, al op zeer jonge leeftijd worden ingezet. De focus ligt altijd op de vraag of deze specifieke behandeling op dit moment het meest passende hulpmiddel is voor dit individuele kind of deze jongere in het verwerken van zijn of haar belastende ervaringen.

Veelgestelde vragen:

Is EMDR geschikt voor jonge kinderen, bijvoorbeeld van 4 of 5 jaar oud?

Ja, EMDR kan bij zeer jonge kinderen worden toegepast, vaak vanaf ongeveer 3 à 4 jaar. De behandeling wordt dan sterk aangepast aan hun ontwikkelingsniveau. De therapeut gebruikt meer spel, tekeningen en andere creatieve methoden om het kind te helpen herinneringen te verwerken. Oudere betrokkenheid is hierbij meestal groot. Het is wel van belang dat een therapeut specifiek is geschoold in EMDR bij jonge kinderen.

Mijn tiener van 14 heeft een nare ervaring. Kan EMDR helpen en is de behandeling hetzelfde als bij volwassenen?

EMDR is een veelgebruikte en geschikte methode voor tieners. De basisprincipes zijn gelijk aan die bij volwassenen, maar de aanpak sluit aan bij de belevingswereld van een adolescent. De therapeut besteedt meer tijd aan uitleg en zal de taal en voorbeelden aanpassen. De betrokkenheid en instemming van de tiener zelf is een voorwaarde voor de behandeling. Het kan goed helpen bij eenmalige schokkende gebeurtenissen of langdurige negatieve ervaringen.

Bestaat er een maximumleeftijd voor EMDR? Kan het op 70-jarige leeftijd nog werken?

Er is geen maximumleeftijd voor EMDR. De methode kan ook op hoge leeftijd goede resultaten geven, bijvoorbeeld bij het verwerken van oude trauma's of recent verlies. De therapeut houdt wel rekening met factoren zoals vermoeidheid, concentratievermogen en eventuele lichamelijke beperkingen. Sessies kunnen korter worden gehouden en het tempo wordt aangepast. Geheugenproblemen vormen niet per se een belemmering, omdat EMDR niet alleen om gedetailleerde herinneringen draait.

Hoe weet ik of mijn kind oud genoeg is voor EMDR? Zijn er specifieke tekenen?

Leeftijd is niet het enige criterium. Belangrijker is of het kind in staat is om gedurende korte tijd (enkele minuten) aandacht te kunnen vasthouden, ook bij een beetje spanning. Kan het kind enigszins vertellen wat er is gebeurd of dit via spel of tekening uiten? Is het in staat om onderscheid te maken tussen het hier-en-nu en de herinnering? Een gespecialiseerde therapeut kan dit inschatten tijdens een intake. Vaak wordt vanaf de kleuterleeftijd, als de taal zich ontwikkelt, behandeling mogelijk.

Wordt EMDR voor kinderen en jongeren vergoed door de zorgverzekering?

Ja, in de meeste gevallen wel. Als een geregistreerde kinder- en jeugdpsycholoog of -psychotherapeut met EMDR-certificaat de behandeling uitvoert, valt dit onder de vergoeding voor gespecialiseerde basis-ggz of specialistische ggz. Voor kinderen en jongeren tot 18 jaar geldt het eigen risico niet. Het is verstandig om vooraf bij je eigen verzekeraar en de praktijk van de therapeut te checken of zij een contract hebben en wat de precieze voorwaarden zijn.