Hoe verloopt een EEG onderzoek?

Een elektro-encefalogram, ofwel EEG, is een medisch onderzoek dat de elektrische activiteit van de hersenen meet. Het is een veilige en pijnloze procedure die geen straling gebruikt en vaak wordt ingezet om verschillende neurologische aandoeningen, zoals epilepsie, slaapstoornissen of encefalopathie, in kaart te brengen. De basis van het onderzoek ligt in het registreren van de minuscule elektrische stroompjes die hersencellen (neuronen) continu produceren tijdens hun communicatie.

Voorafgaand aan het onderzoek zijn er enkele praktische voorbereidingen. Het is belangrijk dat uw hoofdhuid schoon en vetvrij is, dus wordt geadviseerd om uw haar de avond van tevoren te wassen zonder conditioner, gel of haarlak te gebruiken. In veel gevallen wordt ook gevraagd om voor het onderzoek goed uitgerust te zijn, tenzij specifiek een slaapdeprivatie-EEG wordt aangevraagd. Uw arts zal u informeren over het eventueel aanpassen of innemen van medicatie.

Tijdens het onderzoek neemt u plaats in een stoel of op een bed. Een laborant plaatst een speciaal kapje of meetklemmetjes op uw hoofd en brengt met een geleidende pasta of crème ongeveer 20 tot 30 elektroden op uw hoofdhuid aan. Dit voelt soms wat koel of vettig aan, maar is geenszins pijnlijk. De elektroden zijn verbonden met een versterkend apparaat dat de hersengolven registreert en weergeeft op een computerscherm.

De meting zelf duurt doorgaans tussen de 20 en 60 minuten. U wordt gevraagd zo ontspannen mogelijk te blijven, afwisselend met uw ogen open en gesloten. Soms worden provocatiemanoeuvres uitgevoerd, zoals diep en snel ademen (hyperventilatie) of kijken naar een flikkerend licht (fotostimulatie), om bepaalde soorten hersenactiviteit uit te lokken die anders verborgen zouden blijven. Het is cruciaal om tijdens het onderzoek stil te liggen of te zitten, zodat de registratie niet verstoord wordt door spieractiviteit.

Na afloop wordt de pasta uit uw haar gewassen en kunt u direct uw normale activiteiten hervatten. Een klinisch neurofysioloog analyseert vervolgens het opgenomen patroon van hersengolven, beoordeelt eventuele afwijkingen en stuurt een uitgebreid verslag naar de arts die het onderzoek heeft aangevraagd. Deze bespreekt de bevindingen en de implicaties daarvan met u tijdens een vervolgafspraak.

Voorbereiding en plaatsing van de elektroden

Een goede voorbereiding is essentieel voor een geslaagd EEG-onderzoek. Was uw haar de avond voor het onderzoek, maar gebruik geen haarstylingproducten zoals gel, spray of wax. Deze producten vormen een isolerende laag en belemmeren het contact tussen de elektroden en de hoofdhuid. Droog uw haar grondig voor aanvang.

Voor de plaatsing meet een laborant uw hoofd nauwkeurig op. Hij of zij markeert met een viltstift of een zachte potlood de exacte posities volgens een internationaal systeem. Dit garandeert dat de metingen gestandaardiseerd en reproduceerbaar zijn.

Vervolgens wordt de hoofdhuid op deze posities licht geschuurd met een preparatiepasta om dode huidcellen te verwijderen. Dit kan een tintelend gevoel geven, maar is niet pijnlijk. Daarna plaatst de laborant de elektroden. Dit zijn kleine metalen schijfjes of dopjes. Ze worden bevestigd met een geleidende pasta of een speciale cap. De pasta zorgt voor een optimale geleiding van de elektrische signalen van de hersenen naar het meetapparaat.

Soms worden de elektroden vastgeplakt met pleisters om beweging te voorkomen. De elektroden zijn via dunne draden verbonden met de versterker. U voelt geen stroom, de elektroden meten alleen de natuurlijke elektrische activiteit van uw hersenen. Het hele proces van voorbereiden en plaatsen duurt ongeveer 20 tot 30 minuten.

Het meten van de hersenactiviteit tijdens het onderzoek

Zodra alle elektroden zijn geplaatst en de patiënt comfortabel zit of ligt, begint de daadwerkelijke meting. De hoofdtelefoon of cap is aangesloten op een versterkingsapparaat, de EEG-machine. Deze machine versterkt de extreem kleine elektrische signalen uit de hersenen (slechts enkele miljoensten van een volt) totdat ze goed geregistreerd en geanalyseerd kunnen worden.

Tijdens de registratie verschijnen de hersengolven als een serie golvende lijnen op een computerscherm. Elke lijn, een kanaal genaamd, komt overeen met de activiteit gemeten tussen twee specifieke elektroden. De neuroloog of laborant ziet zo een real-time weergave van de elektrische patronen in verschillende hersengebieden.

De meting bestaat doorgaans uit verschillende fasen. Eerst wordt een rustmeting gedaan met de ogen gesloten, de zogenaamde 'rust-EEG'. Dit vormt de basislijn. Vervolgens wordt gevraagd de ogen te openen, wat normaal gesproken de alfa-golven (rustgolven) onderdrukt. Dit controleert of het EEG goed reageert op een simpele verandering in alertheid.

Vaak worden activeringsmethoden toegepast om verborgen afwijkingen op te wekken. De meest gebruikelijke is diepe en krachtige ademhaling (hyperventilatie) gedurende enkele minuten. Dit verandert de chemische samenstelling in de hersenen en kan bepaalde typen epileptische activiteit zichtbaar maken. Een andere methode is blootstelling aan flikkerend licht (fotostimulatie) met een stroboscoop, om te kijken of de hersenen hier abnormaal op reageren.

Gedurende het hele onderzoek is het cruciaal dat de patiënt zo ontspannen en stil mogelijk blijft. Spieractiviteit, zoals knipperen, kauwen of aanspannen, veroorzaakt elektrische signalen (artefacten) die de hersengolven kunnen maskeren. De laborant kan vragen om even diep adem te halen of juist te ontspannen om een zo zuiver mogelijk signaal te verkrijgen.

De geregistreerde activiteit wordt digitaal opgeslagen. Na afloop analyseert de klinisch neurofysioloog de opnamen grondig. Hij of zij zoekt naar specifieke patronen, symmetrie tussen de hersenhelften, normale achtergrondactiviteit en eventuele pieken of golven die niet thuishoren. Deze analyse resulteert in een gedetailleerd verslag voor de verwijzend arts.

Veelgestelde vragen:

Moet ik me voorbereiden op een EEG-onderzoek?

Ja, een goede voorbereiding zorgt voor betere resultaten. Was uw haar de avond voor het onderzoek, maar gebruik geen haarproducten zoals gel, wax of haarlak. Deze kunnen de elektroden niet goed laten plakken. Het is verstandig om cafeïnehoudende dranken zoals koffie, cola of energiedrankjes op de dag zelf te vermijden, omdat ze de hersenactiviteit kunnen beïnvloeden. Neem indien mogelijk uw medicatielijst mee. Overleg altijd met uw arts of u bepaalde medicatie tijdelijk moet aanpassen of innemen zoals gebruikelijk.

Doet een EEG-onderzoek pijn?

Nee, een EEG is een volledig pijnloos onderzoek. U voelt geen stroom of prikkels. De elektroden meten alleen de natuurlijke elektrische activiteit van uw hersenen. Het plaatsen van de elektroden kan een koud of licht drukkend gevoel geven door de gebruikte pasta of cap. Het grootste ongemak zit soms in het stil moeten liggen en het moeten ontspannen in een vreemde omgeving.

Hoe lang duurt een standaard EEG-onderzoek?

De totale duur van het onderzoek is ongeveer een uur. Het voorbereidende werk, zoals het meten van uw hoofd en het bevestigen van de elektroden, neemt de meeste tijd in beslag, vaak zo'n 20 tot 30 minuten. De daadwerkelijke meting van de hersenactiviteit duurt meestal 20 tot 30 minuten. Soms wordt u gevraagd om diep en snel te ademen (hyperventileren) of krijgt u een lichtflits te zien. Deze handelingen helpen om bepaalde patronen in de hersenactiviteit zichtbaar te maken.

Wat kan een EEG-onderzoek aantonen en wat niet?

Een EEG registreert de elektrische golven van de hersenen. Het is vooral nuttig voor het diagnosticeren en monitoren van aandoeningen zoals epilepsie, slaapstoornissen of encefalitis. Het kan abnormale patronen tonen die op deze aandoeningen wijzen. Een EEG geeft echter geen beeld van de structuur van de hersenen. Het toont bijvoorbeeld geen tumoren, bloedingen of beroertes aan. Voor dergelijke bevindingen zijn beeldvormende technieken zoals een CT-scan of MRI nodig. Ook zegt een EEG niets over iemands intelligentie of persoonlijkheid.