Kan EMDR helpen bij paniekaanvallen?

Paniekaanvallen kunnen het leven van een persoon volledig ontwrichten. Het intense gevoel van angst, vaak gepaard met hartkloppingen, zweten en een gevoel van controleverlies, komt vaak onverwacht en lijkt overweldigend. Voor velen wordt de angst voor de volgende aanval zelf een constante bron van spanning, wat leidt tot vermijdingsgedrag en een steeds kleiner wordende leefwereld. Traditionele behandelmethoden richten zich vaak op het managen van symptomen in het hier en nu, maar wat als de wortels van de paniek dieper liggen, in onverwerkte herinneringen?

Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR) is een bewezen effectieve therapie voor posttraumatische stressstoornis (PTSS). Het uitgangspunt is dat traumatische of sterk emotionele ervaringen soms niet goed worden verwerkt in het geheugen. Deze 'bevroren' herinneringen, met hun beelden, gedachten en lichamelijke sensaties, kunnen later actief worden en hevige emotionele reacties, zoals een paniekaanval, uitlokken, zelfs zonder direct verband met de huidige situatie.

De kernvraag is daarom of deze methode, die zich richt op het verwerken van de onderliggende herinneringen, ook een waardevol instrument kan zijn in de strijd tegen paniekaanvallen. Dit artikel onderzoekt het mechanisme van EMDR, hoe het mogelijk de lont uit de paniekreactie kan nemen en in welke gevallen deze therapie een veelbelovende behandeloptie kan vormen voor mensen die gevangen zitten in de cyclus van paniek.

Veelgestelde vragen:

Ik heb al jaren last van paniekaanvallen. Medicatie helpt wat, maar ik wil de onderliggende oorzaak aanpakken. Kan EMDR hierbij een geschikte therapie zijn?

EMDR kan een goede keuze zijn, vooral als uw paniekaanvallen verband houden met een specifieke, nare gebeurtenis uit het verleden. Bijvoorbeeld een ongeluk, een periode van pesten of een andere schokkende ervaring. Bij EMDR wordt die herinnering verwerkt, waardoor de lading ervan afneemt. Hierdoor kan de trigger voor een paniekaanval zijn kracht verliezen. Het is wel goed om te weten dat EMDR niet altijd de eerste behandelkeuze is bij paniekklachten zonder duidelijke traumatische oorsprong. Een gesprek met een psycholoog kan uitwijzen of uw klachten passen bij deze aanpak. Soms wordt EMDR gecombineerd met andere vormen van therapie, zoals cognitieve gedragstherapie, voor het beste resultaat.

Hoe ziet een EMDR-sessie er precies uit als je het voor paniekaanvallen inzet? Moet je dan het hele aanval herbeleven?

Nee, u hoeft de paniekaanval zelf niet opnieuw volledig te doorleven. De therapie richt zich vaak op het moment vlak vóór de aanval, of op de allereerste keer dat u een aanval kreeg. Ook kan worden gewerkt aan beelden of gedachten die tijdens een aanval de kop opsteken, zoals "ik ga dood" of "ik raak de controle kwijt". Tijdens de sessie vraagt de therapeut u aan die herinnering of gedachte te denken, terwijl u afleidende stimuli volgt, zoals een bewegende hand of geluidstonen via een koptelefoon. Dit helpt het brein om de herinnering op een rustigere manier op te slaan. Na een aantal sets stopt de therapeut en bespreekt wat er naar boven kwam. De bedoeling is dat de herinnering haar angstige lading verliest, waardoor paniek minder kans krijgt.

Ik overweeg EMDR, maar ben bang dat het me te veel wordt. Kan de therapie zelf niet juist een paniekaanval oproepen?

Die angst is begrijpelijk. Het is waar dat EMDR tijdelijk sterke gevoelens of lichamelijke spanning kan opwekken, omdat u aan een moeilijke herinnering denkt. Een goede, gecertificeerde EMDR-therapeut houdt hier rekening mee. Hij of zij zal vooraf met u een 'veilige plek' of andere rustgevende techniek oefenen, die u tijdens de sessie kunt inzetten als het te intens wordt. De therapeut controleert regelmatig hoe het met u gaat en past het tempo aan. Het doel is niet om u te overweldigen, maar om u stap voor stap de controle over de herinnering te laten herwinnen. Veel mensen merken dat de spanning tijdens de sessie na verloop van tijd afneemt. Open communicatie met uw therapeut over uw angst is hierbij het sleutelwoord.