QEEG onderzoek bij volwassenen

De werking van onze hersenen is complex en vaak ongrijpbaar. Wanneer er sprake is van aanhoudende klachten zoals concentratieproblemen, angst, stemmingswisselingen, slaapstoornissen of de gevolgen van hersenletsel, kan een objectieve meting van de hersenfunctie waardevolle inzichten geven. Het Quantitatief Electro-Encefalogram (QEEG) voorziet in deze behoefte. Het is een geavanceerde, niet-invasieve diagnostische methode die de elektrische activiteit van de hersenen niet alleen registreert, maar ook gedetailleerd analyseert en kwantificeert.

In tegenstelling tot een conventioneel EEG, dat voornamelijk visueel wordt beoordeeld, maakt een QEEG gebruik van geavanceerde software om de opgenomen hersengolven te vergelijken met een normatieve database. Dit betekent dat de hersenactiviteit van een individu wordt vergeleken met die van een grote groep gezonde personen van dezelfde leeftijd. Hierdoor kunnen subtiele afwijkingen in hersengolfpatronen – zoals in frequentie, amplitude of connectiviteit tussen verschillende hersengebieden – op een statistisch onderbouwde en objectieve manier in kaart worden gebracht.

Het resultaat is een functionele 'hersenkaart' of brainmap. Deze visuele weergave toont precies waar en hoe de hersenactiviteit afwijkt van het verwachte patroon. Voor clinici biedt dit een krachtig hulpmiddel om de neurofysiologische basis van klachten beter te begrijpen. Het kan helpen bij het verfijnen van een diagnose, het monitoren van de effecten van een behandeling of het opstellen van een gepersonaliseerd behandelplan, zoals neurofeedbacktraining, waarbij de afwijkende hersengolfpatronen specifiek worden getraind.

Voorbereiding en procedure: wat kunt u verwachten tijdens het onderzoek?

Een goede voorbereiding is essentieel voor een succesvol QEEG-onderzoek. Was uw haar de avond voor het onderzoek, maar gebruik geen conditioner, haargel, haarlak of andere stylingsproducten. Deze kunnen de elektrische geleiding hinderen. Droog uw haar grondig.

Vermijd op de dag van het onderzoek cafeïne (koffie, thee, cola) en rook niet vanaf twee uur voor de afspraak. Deze stoffen kunnen uw hersenactiviteit beïnvloeden. Eet normaal om een lage bloedsuikerspiegel te voorkomen. Neem indien mogelijk een lijst van uw medicatie mee.

Bij aankomst neemt u plaats in een comfortabele stoel. De onderzoeker meet uw hoofd op om de exacte positie van de elektrodencap te bepalen. Deze elastische cap, die over uw hoofd wordt geplaatst, bevat kleine metalen sensoren.

Onder elke sensor wordt een geleidende pasta of gel aangebracht. Dit zorgt voor een optimaal contact tussen de hoofdhuid en de elektrode. Het aanbrengen kan even duren en het gevoel van de pasta is even wennen, maar het is niet pijnlijk. Uw hoofdhuid wordt niet geschuurd.

Zodra de cap is aangesloten, begint de opname. U wordt gevraagd om enkele minuten rustig met gesloten ogen te zitten. Daarna volgt een taak met open ogen. Soms maakt men ook metingen tijdens een eenvoudige taak. Het is cruciaal om tijdens de opnames zo stil mogelijk te zitten en grote bewegingen van ogen, gezicht of lichaam te vermijden, om artefacten te voorkomen.

De totale procedure, inclusief voorbereiding, duurt ongeveer 60 tot 90 minuten. Het daadwerkelijke opnemen van de hersenactiviteit duurt meestal 10 tot 20 minuten. Na het onderzoek wordt de cap verwijderd en kunt u uw haar wassen om de geleidpasta te verwijderen. De ruwe data worden vervolgens geanalyseerd en vergeleken met een referentiedatabase.

Interpretatie van resultaten: hoe worden de hersengolven geanalyseerd en wat betekenen ze?

De ruwe EEG-data uit het QEEG-onderzoek ondergaan een gestandaardiseerde verwerkingsslag, genaamd kwantitatieve EEG-analyse. Allereerst worden artefacten–zoals oogbewegingen, spierspanning of externe storingen–zorgvuldig verwijderd. Vervolgens wordt het signaal opgedeeld in de vier klassieke frequentiebanden: Delta (0.5-4 Hz), Theta (4-8 Hz), Alpha (8-12 Hz) en Beta (12-30 Hz). Soms wordt ook de Gamma-band (>30 Hz) meegenomen.

De kern van de analyse is de vergelijking met een normatieve database. De hersengolfactiviteit (absolute en relatieve power, symmetrie, coherentie tussen gebieden) wordt statistisch vergeleken met die van een gezonde referentiegroep van dezelfde leeftijd. Afwijkingen worden vaak uitgedrukt in z-scores, die aangeven hoeveel standaarddeviaties een waarde afwijkt van de norm.

Betekenis van de frequentiebanden: Delta-golven domineren tijdens diepe slaap. Theta is geassocieerd met slaperigheid, creativiteit en emotionele processen. Alpha is de rustgolf bij uitstek, prominent aanwezig in ontspannen waakzaamheid met gesloten ogen. Beta staat voor actieve, gerichte aandacht, cognitieve verwerking en alertheid.

Interpretatie gaat nooit over één geïsoleerde meting. Een klinisch neurofysioloog kijkt naar het totale patroon. Verhoogde theta-power frontaal kan wijzen op concentratieproblemen, terwijl excessieve beta vaak samenhangt met angst, rumineren of over-arousal. Verminderde alpha kan duiden op een onrustig brein. De coherentie tussen hersengebieden zegt iets over de efficiëntie van neurale netwerken; te hoge of te lage coherentie kan op communicatieproblemen wijzen.

Het eindresultaat is een geïndividualiseerd hersengolfprofiel. Dit profiel wordt altijd gekoppeld aan de klinische symptomen van de persoon. QEEG biedt zo een objectieve, functionele blauwdruk van hersenactiviteit die handvatten kan bieden voor verdere diagnostiek of, bijvoorbeeld, voor het personaliseren van neurofeedbacktraining.

Veelgestelde vragen: