Waar staat EMDR voor?

De afkorting EMDR staat voor Eye Movement Desensitization and Reprocessing. Het is een wetenschappelijk onderbouwde psychotherapeutische methode die oorspronkelijk werd ontwikkeld voor de behandeling van posttraumatische stressstoornis (PTSS). De kern van de behandeling ligt in het desensibiliseren – minder gevoelig maken – en herverwerken van schokkende of pijnlijke herinneringen.

De methode werd eind jaren tachtig van de vorige eeuw bij toeval ontdekt door de Amerikaanse psychologe Francine Shapiro. Zij merkte dat bepaalde oogbewegingen de lading van verontrustende gedachten leken te verminderen. Uit dit inzicht groeide een gestructureerd protocol dat inmiddels wereldwijd wordt toegepast, niet alleen voor trauma's, maar ook voor andere klachten zoals angsten, fobieën en chronische pijn.

Hoewel de naam specifiek verwijst naar oogbewegingen, wordt bij EMDR tegenwoordig vaak gebruikgemaakt van afwisselende bilaterale stimulatie. Dit kan ook via auditieve signalen (tikjes via een koptelefoon) of tactiele stimuli (lichte taps op de handen). Het doel blijft hetzelfde: het informatieverwerkingssysteem van de hersenen stimuleren om vastgelopen herinneringen alsnog op een adaptieve manier te verwerken.

EMDR is dus meer dan alleen een techniek met oogbewegingen. Het is een volwaardige, integratieve therapievorm die het natuurlijk helingsproces van de geest activeert. Het stelt mensen in staat om de emotionele lading van het verleden los te laten, waardoor de herinnering haar oorspronkelijke, verlammende kracht verliest en geïntegreerd kan worden in het levensverhaal.

Veelgestelde vragen:

Is EMDR een vorm van hypnose?

Nee, EMDR is geen hypnose. Bij hypnose wordt een trance-achtige toestand opgewekt. EMDR werkt juist met volledig bewustzijn. Tijdens de behandeling houd je contact met het hier en nu, terwijl je tegelijkertijd aan het verstorende herinnering denkt. Het doel is niet om je te ontspannen of in een andere bewustzijnstoestand te brengen, maar om het natuurlijke verwerkingssysteem van de hersenen actief te stimuleren. De afleidende stimulus, zoals de handbewegingen of geluiden, zorgt ervoor dat het brein de herinnering op een nieuwe, minder emotioneel geladen manier kan opslaan.

Voor welke klachten wordt EMDR nog meer gebruikt, behalve voor PTSS?

EMDR wordt in de praktijk voor een breder scala aan klachten ingezet. Therapeuten passen het vaak toe bij andere problemen die voortkomen uit ingrijpende ervaringen. Denk aan een fobie, zoals extreme angst voor honden na een beet. Ook bij rouwverwerking, als de rouw vastloopt, kan het helpen. Soms wordt het gebruikt bij chronische pijn of angststoornissen waar een concrete nare gebeurtenis aan ten grondslag ligt. De kern is steeds dat er een duidelijk aanwijsbare, emotioneel beladen herinnering is die de klacht in stand houdt. Een therapeut kan beoordelen of EMDR in jouw situatie een passende methode is.

Hoe lang duurt een EMDR-sessie en hoeveel sessies zijn gemiddeld nodig?

Een EMDR-sessie duurt vaak tussen de 60 en 90 minuten. Dit is nodig om veilig het onderwerp te verkennen, de verwerking op gang te brengen en daarna weer goed af te ronden. Het aantal sessies dat nodig is, verschilt sterk. Voor een enkele, duidelijk omschreven gebeurtenis (zoals een verkeersongeval) zijn soms 3 tot 5 sessies voldoende. Bij complexere problematiek, zoals meerdere traumatische ervaringen verspreid over een langere tijd, kan de behandeling uit meer sessies bestaan. De therapeut plant tussentijds evaluatiemomenten om de voortgang te bespreken.

Werkt EMDR ook bij kinderen?

Ja, EMDR is een bewezen methode voor kinderen en jongeren. De behandeling wordt dan aangepast aan hun leeftijd en ontwikkelingsniveau. Bij jonge kinderen betrekt de therapeut vaak ouders of verzorgers actief in de sessie. Spel, tekeningen en eenvoudige taal worden gebruikt om het doel van de behandeling en de procedure uit te leggen. Het basisprincipe blijft hetzelfde: het kind denkt aan het nare deel van de gebeurtenis terwijl het een afleidende stimulus volgt, zoals de hand van de therapeut of een lichtje. Dit kan kinderen helpen om angstige herinneringen minder krachtig te maken.