Wat betekent queer cis?

In gesprekken over gender en seksualiteit duiken termen vaak snel op. Twee daarvan, queer en cis (of cisgender), lijken soms tegenovergestelden, maar kunnen ook samenkomen in de identiteit 'queer cis'. Om deze combinatie te begrijpen, is het essentieel om eerst de afzonderlijke begrippen helder te hebben.

Cis of cisgender betekent dat iemands genderidentiteit overeenkomt met het geslacht dat bij de geboorte werd geregistreerd. Iemand die bij de geboorte als vrouw werd aangemerkt en zich ook vrouw voelt, is cisgender. Het is een beschrijvende term, net als transgender, en benadrukt dat de overeenkomst tussen lichaam en identiteit niet de 'norm' is, maar één van de vele mogelijke ervaringen.

Queer is een bredere, reclaimede term. Historisch gebruikt als scheldwoord, omarmen veel mensen het nu als een parapluterm voor identiteiten die afwijken van de heteroseksuele en cisgender norm. Het kan verwijzen naar seksuele oriëntatie (bijvoorbeeld niet-heteroseksueel), genderidentiteit, of een politieke houding die vaste categorieën uitdaagt.

Een queer cis persoon combineert deze twee: iemand wiens genderidentiteit overeenkomt met het geboortegeslacht (cis), maar wiens seksuele oriëntatie, relatievormen of politieke blik vallen onder de brede, norm-uitdagende paraplu van 'queer'. Denk aan een cisgender vrouw die lesbisch, biseksueel of panseksueel is, of een cisgender man die de starre hokjes van mannelijkheid en seksualiteit actief afwijst. Hun queer-zijn zit dus niet in hun genderidentiteit, maar in hun oriëntatie, praktijken of politiek.

Deze term erkent dat queer-zijn niet exclusief is voor transgender of non-binaire mensen. Het benadrukt de diversiteit binnen de queer gemeenschap en maakt ruimte voor de ervaringen van cisgender mensen die zich toch verbonden voelen met, en een onderdeel zijn van, de queer beweging en cultuur.

Veelgestelde vragen:

Is "queer cis" niet tegenstrijdig? Als iemand cisgender is, hoe kan die dan queer zijn?

Dat is een veelgestelde en begrijpelijke vraag. De termen lijken inderdaad tegenovergesteld, maar ze beschrijven verschillende aspecten van identiteit. "Cisgender" (of "cis") gaat over je genderidentiteit in verhouding tot je geboortegeslacht. Iemand is cis als die zich identificeert met het geslacht dat bij de geboorte is geregistreerd. "Queer" is een bredere parapluterm die vooral te maken heeft met seksuele oriëntatie, aantrekking of een afwijzing van normatieve indelingen. Een "queer cis" persoon is dus iemand die cisgender is, maar bijvoorbeeld lesbisch, homoseksueel, biseksueel, aseksueel of panseksueel is. De term benadrukt dat queer-zijn niet exclusief is voor transgender of non-binaire mensen. Het kan ook verwijzen naar cis mensen wier seksuele identiteit of praktijk buiten de heteronorm valt.

Waarom gebruikt iemand het label "queer cis" in plaats van gewoon "homo" of "bi"?

Mensen kiezen voor "queer cis" om verschillende redenen. Ten eerste voelt "queer" voor sommigen ruimere en politiekere term aan. Het omvat niet alleen aantrekking, maar ook een positie tegenover maatschappelijke normen. Iemand die biseksueel is, kan "queer" gebruiken om uit te drukken dat hun ervaring niet past in strikte hokjes. Ten tweede erkent "cis" in deze combinatie expliciet het privilege en de ervaring van het cisgender zijn binnen de LGBTQIA+-gemeenschap. Het maakt een onderscheid met queer transgender personen, wier ervaringen en uitdagingen vaak anders zijn. Het is dus een specifiekere en soms bewust politieke identiteitsaanduiding.

Wordt de term "queer cis" algemeen geaccepteerd binnen de LGBTQIA+-gemeenschap?

De acceptatie varieert. Veel mensen, vooral jongeren, gebruiken "queer" als een geaccepteerde en inclusieve term voor iedereen wier identiteit afwijkt van heteroseksuele en cisgender normen. In die zin is "queer cis" logisch. Er is echter ook discussie. Sommigen vinden dat "queer" van oorsprong een term is voor non-normatieve gender- en seksuele identiteiten samen, en dat cisgender mensen die term dus gerust kunnen gebruiken. Anderen, met name sommige transgender activisten, merken op dat "queer" historisch vaak gericht was tegen gendernormen, en dat cis mensen voorzichtig moeten zijn om de term niet te ontdoen van zijn politieke lading. Het is daarom altijd goed om naar iemands eigen voorkeurnaam te vragen.