Wat kan ik verwachten van EMDR-therapie?

Als je overweldigende herinneringen, angsten of beelden met je meedraagt die maar niet vervagen, kan het voelen alsof je verleden je heden constant in de greep houdt. Voor dit soort klachten, vaak geworteld in een onverwerkte, schokkende ervaring, biedt Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR) een gespecialiseerde en effectieve vorm van therapie. Het is een wetenschappelijk onderbouwde methode die met name bekend staat voor de behandeling van posttraumatische stressstoornis (PTSS), maar die ook steeds vaker succesvol wordt ingezet bij andere klachten zoals angststoornissen, fobieën en chronische pijn.

Het kernprincipe van EMDR is dat onze natuurlijke verwerking soms vastloopt. Normaal gesproken verwerkt ons brein ervaringen tijdens de droom- of remslaap, maar bij zeer heftige gebeurtenissen kan dit systeem haperen. De herinnering wordt dan niet goed opgeslagen, maar blijft actief met alle oorspronkelijke emoties, beelden en gedachten. EMDR-therapie richt zich specifiek op deze 'bevroren' herinneringen om het verwerkingsproces alsnog op gang te brengen.

In de praktijk zal de therapeut je allereerst uitgebreid voorbereiden. Je leert technieken om met emoties om te gaan en samen brengen jullie de problematische herinnering en de daaraan gekoppelde overtuigingen (zoals "Ik ben niet veilig" of "Het is mijn schuld") in kaart. Vervolgens activeer je de herinnering terwijl je tegelijkertijd je aandacht verdeelt met een afleidende stimulus. Dit is vaak het kenmerkende horizontaal volgen van de hand van de therapeut of een lichtbalk, maar het kan ook via geluidstonen of tikjes op de handen.

Deze bilaterale stimulatie lijkt het werkgeheugen te belasten, waardoor de scherpe randjes van de herinnering vervagen. Tijdens de sets van stimulatie mag alles wat er in je opkomt zijn gang gaan: nieuwe gedachten, inzichten, beelden of gevoelens. Langzaam verandert meestal de lading van de herinnering; hij wordt minder levendig en minder pijnlijk. De bijbehorende negatieve overtuiging maakt plaats voor een meer adaptieve gedachte, zoals "Het is gebeurd, maar het is nu voorbij" of "Ik heb het overleefd en ik ben nu veilig".

Wat je mag verwachten is een gestructureerd en intensief proces, geleid door een getrainde professional. Het is geen praattherapie in de traditionele zin; het werk gebeurt vaak non-verbaal en associatief. Na een sessie kan de verwerking nog even doorwerken, wat tijdelijk vermoeiend kan zijn. Het uiteindelijke doel is echter dat de herinnering haar emotionele lading verliest en geïntegreerd wordt in je levensverhaal als iets dat is afgesloten, zodat jij weer vrij kunt leven in het hier en nu.