Wat zijn de 4 principes van motiverende gespreksvoering?

Motiverende gespreksvoering (MOV) is een bewezen effectieve gespreksstijl om mensen te helpen hun ambivalentie te overwinnen en positieve verandering teweeg te brengen. Het is geen trucje of een verzameling technieken om iemand ergens van te overtuigen. In de kern is het een samenwerkende, cliëntgerichte manier van communiceren die de eigen motivatie en toewijding van de persoon voor verandering aanwakkert.

De kracht van MOV schuilt in een specifieke grondhouding, die wordt samengevat in vier fundamentele principes. Deze principes vormen samen het acroniem R.O.L.S. en zijn de essentiële pijlers waarop elk motiverend gesprek is gebouwd. Ze sturen de attitude van de begeleider en geven richting aan de interactie, van de eerste tot de laatste zin.

Zonder deze principes blijft MOV slechts een oppervlakkige toepassing van technieken zoals het stellen van open vragen of reflectief luisteren. Het begrijpen en internaliseren van R.O.L.S. is daarom cruciaal voor iedereen die deze vaardige gespreksmethode wil toepassen, of het nu gaat om zorgprofessionals, coaches, leidinggevenden of docenten.

Veelgestelde vragen:

Ik heb gehoord over 'expressie van empathie' als eerste principe. Maar hoe ziet dat er in de praktijk echt uit tijdens een gesprek?

Empathie tonen gaat verder dan alleen luisteren. Het betekent dat je actief probeert de wereld door de ogen van de ander te zien, zonder oordeel. In de praktijk doe je dit door reflectief te luisteren. Je vat niet alleen samen wat de persoon zegt, maar ook de emotie of betekenis erachter. Bijvoorbeeld, als iemand zegt: "Ik weet dat ik moet stoppen met roken, maar elke keer als ik stress heb, lukt het niet," dan kun je reflecteren: "Dus aan de ene kant zie je het belang van stoppen, en aan de andere kant voelt roken als een cruciale steun in stressvolle momenten." Zo bevestig je dat je zijn tweestrijd hoort en begrijpt. Het gaat erom de persoon het gevoel te geven echt gehoord te worden, wat de basis legt voor verdere verkenning.

Het tweede principe is 'ontwikkelen van discrepantie'. Kunt u een concreet voorbeeld geven van hoe je dat opbouwt zonder betuttelend over te komen?

Zeker. Het ontwikkelen van discrepantie gaat over het helpen ontdekken van het verschil tussen iemands huidige gedrag en zijn persoonlijke doelen of waarden. De sleutel is dat de persoon zelf dit verschil benoemt, niet jij. Stel, iemand drinkt veel alcohol maar vindt zijn rol als betrokken ouder ook heel belangrijk. In plaats van te zeggen: "Je drinken past niet bij je vaderschap," stel je open vragen. Je zou kunnen vragen: "Hoe zou het voor jou zijn als je meer energie had in de ochtenden?" of "Wat zijn dingen die je als ouder het allerliefste doet, en hoe voel je je dan?" Later, als het over drinken gaat, vraag je: "Hoe past het drinken 's avonds bij dat gevoel van de betrokken ouder die je wilt zijn?" Door de vragen te verbinden met zijn eigen waarden, nodig je hem uit om de tegenstelling zelf te verwoorden. Dat maakt het krachtig en niet-betuttelend.

Het vierde principe is 'zelfwerkzaamheid ondersteunen'. Waarom is dat zo belangrijk voor motivatie, en hoe doe je dat precies?

Zelfwerkzaamheid is het geloof van iemand in zijn eigen kunnen om verandering te realiseren. Zonder dat geloof is motivatie broos. Als iemand denkt "Ik kan het toch niet", dan stopt elke poging snel. Ondersteuning hiervan betekent dat je de persoon herinnert aan zijn eerdere successen en kwaliteiten. In plaats van geruststelling ("Het komt goed"), vraag je: "Wanneer heb je in het verleden een lastige verandering doorgevoerd? Hoe deed je dat?" of "Welke persoonlijke sterktes heb je die je nu zouden kunnen helpen?" Je erkent ook dat tegenslagen bij het proces horen, zonder dat dit het vertrouwen volledig hoeft te schaden. Door de aandacht te richten op zijn eigen capaciteiten, help je de persoon om de verantwoordelijkheid en het vertrouwen voor verandering bij zichzelf te leggen, wat de kans op slagen veel groter maakt.