Welke aandoeningen kan een huisarts diagnosticeren?

De huisarts fungeert als de centrale spil in de Nederlandse gezondheidszorg en is vaak het eerste aanspreekpunt bij gezondheidsklachten. Zijn of haar expertise is breed: van het herkennen en behandelen van veelvoorkomende, acute kwalen tot het signaleren van de eerste tekenen van complexe, chronische ziekten. De huisarts stelt niet alleen een diagnose, maar zet deze ook in de context van de totale gezondheid, levensfase en persoonlijke omstandigheden van de patiënt.

Het diagnostisch repertoire van de huisarts omvat een zeer breed spectrum aan lichamelijke en psychische aandoeningen. Dit varieert van infecties zoals luchtwegontstekingen, blaasontstekingen en griep, tot huidproblemen zoals eczeem, psoriasis en infecties. Ook aandoeningen van het bewegingsapparaat, zoals verrekkingen, artrose en rugklachten, worden veelvuldig gediagnosticeerd en vaak in eerste instantie behandeld door de huisartsenpraktijk.

Een cruciale taak is het opsporen en managen van chronische ziekten. De huisarts monitort aandoeningen zoals diabetes type 2, hoge bloeddruk, astma, COPD en hart- en vaatziekten. Door regelmatige controles en leefstijladviezen probeert de arts complicaties te voorkomen. Daarnaast speelt de huisarts een sleutelrol in de vroegherkenning van potentieel ernstige ziekten, zoals verschillende vormen van kanker, door alert te zijn op alarmsymptomen en gebruik te maken van screeningsprogramma's.

Tot slot heeft de huisarts een belangrijke functie in de geestelijke gezondheidszorg. Hij of zij kan veelvoorkomende psychische problemen diagnosticeren, zoals depressie, angststoornissen, burn-out en slaapproblemen. Afhankelijk van de complexiteit en ernst start de huisarts zelf een behandeling, bijvoorbeeld met gesprekken of medicatie, of verwijst de patiënt door naar een gespecialiseerde psycholoog of psychiater voor verdere diagnostiek en zorg.

Veelgestelde vragen:

Ik heb al een week koorts en spierpijn. Kan de huisarts uitzoeken of het griep is of iets anders?

Ja, dat kan de huisarts meestal goed vaststellen. Hij zal naar je symptomen vragen, zoals hoe hoog de koorts is, of je hoest en hoe je je precies voelt. Ook zal hij vaak lichamelijk onderzoek doen, zoals naar je longen luisteren en je keel bekijken. Op basis daarvan kan hij een diagnose stellen. Soms, als het nodig is om zeker te weten welk virus het is of om andere aandoeningen uit te sluiten, kan hij besluiten om aanvullend onderzoek te laten doen, zoals een bloedtest.

Mijn moeder heeft steeds vaker last van pijn op de borst. Is dat iets voor de huisarts of moet ze direct naar de cardioloog?

Bij nieuwe of verergerende pijn op de borst is de huisarts altijd het juiste eerste aanspreekpunt. De huisarts kan een belangrijke eerste beoordeling maken. Hij zal uitgebreid naar de klachten vragen en een lichamelijk onderzoek doen, inclusief een hartfilmpje (ECG) en bloeddrukmeting. De huisarts kan onderscheid maken tussen bijvoorbeeld spierpijn, maagklachten, angst of mogelijke hartklachten. Als er een verdenking is op een hartprobleem, zal de huisarts haar direct doorverwijzen naar een cardioloog. Ga nooit rechtstreeks naar een specialist zonder tussenkomst van de huisarts, dit vertraagt vaak de zorg.

Onze dochter (4 jaar) heeft vaak buikpijn en een opgeblazen gevoel. Kan de huisarts voedselallergieën of intoleranties diagnosticeren?

De huisarts kan een eerste onderzoek doen naar deze klachten. Hij zal het patroon van de buikpijn bespreken en kijken naar het verband met voeding. De huisarts kan veelvoorkomende oorzaken uitsluiten of vaststellen. Voor een vermoeden van koemelkallergie of lactose-intolerantie kan hij bijvoorbeeld adviseren om tijdelijk een bepaald dieet te volgen om te kijken of de klachten verminderen. Voor het testen op specifieke allergieën (bijvoorbeeld voor noten of gluten) kan de huisarts bloedonderzoek laten doen. Als de klachten complex zijn of het onderzoek specialistischer moet, zal de huisarts doorverwijzen naar een kinderarts of maag-darm-leverarts.

Ik voel me al maanden extreem moe en somber. Kan de huisarts vaststellen of dit een depressie is?

Ja, het diagnosticeren van depressie en het onderscheiden van andere oorzaken van vermoeidheid is een kern taak van de huisarts. Hij zal een uitgebreid gesprek met je voeren over je stemming, slaap, energie en interesses. Ook zal hij lichamelijk onderzoek doen en soms bloed prikken om andere oorzaken, zoals een tekort aan vitamines of een schildklierprobleem, uit te sluiten. De huisarts gebruikt gestandaardiseerde criteria om de diagnose depressie te stellen. Hij bespreekt vervolgens de behandelopties met je, zoals begeleiding, therapie of medicatie, en kan je zo nodig doorverwijzen naar een psycholoog of psychiater.

Ik heb een vreemde, nieuwe plek op mijn huid. Kan de huisarts zien of dit onschuldig is of huidkanker?

De huisarts is getraind in het beoordelen van huidafwijkingen. Hij zal de plek goed bekijken, vaak met een dermatoscoop (een soort vergrootglas). Op basis van kenmerken zoals symmetrie, kleur, grootte en verandering kan de huisarts een inschatting maken of de plek goedaardig lijkt (zoals een wrat of moedervlek) of verdacht. Als hij twijfelt of de plek mogelijk kwaadaardig is, zal hij je doorverwijzen naar een dermatoloog voor verder onderzoek en eventueel een biopt. Het is verstandig om dit soort veranderingen altijd te laten controleren.