Hoe wordt mantelzorg vergoed?

Mantelzorg is van onschatbare waarde voor de Nederlandse samenleving. Het is de vaak langdurige en intensieve zorg die iemand, onbetaald en vanuit een persoonlijke band, verleent aan een naaste met een ziekte, beperking of hoge leeftijd. Omdat deze zorg een zware wissel kan trekken op de mantelzorger zelf, bestaat er in Nederland een stelsel van ondersteuning en financiële compensatie. Dit is echter geen salaris of loon in de traditionele zin.

De vergoeding voor mantelzorg is geen eenvoudig, eenduidig systeem. Het hangt in sterke mate af van de situatie van de zorgvrager en de specifieke ondersteuning die nodig is. De mogelijkheden lopen uiteen van een bescheiden onkostenvergoeding tot een formele persoonsgebonden budget (PGB) waarmee de mantelzorger kan worden betaald. De weg naar deze vergoedingen loopt vrijwel altijd via een beoordeling door de gemeente onder de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) of een indicatie van de zorgverzekeraar volgens de Wet langdurige zorg (Wlz).

Dit artikel biedt een overzicht van de belangrijkste routes naar financiële erkenning voor mantelzorg. We bespreken de voorwaarden, de hoogte van de vergoedingen en de praktische stappen die u kunt zetten. Het doel is om u helder inzicht te geven in de mogelijkheden die de wet biedt om de belasting van mantelzorg te verlichten.

Vergoedingen vanuit de Wlz, Wmo en Zvw: een overzicht per wet

De vergoeding voor mantelzorg hangt sterk af onder welke wet de zorgvrager valt. Dit wordt bepaald door de aard, duur en intensiteit van de benodigde zorg. Hieronder een overzicht van de mogelijkheden per wet.

Wet langdurige zorg (Wlz)

De Wlz is voor mensen die continu toezicht of 24-uurs zorg in de nabijheid nodig hebben. Een indicatie wordt vastgesteld door het CIZ. De zorgvrager kiest voor een persoonsgebonden budget (PGB) of zorg in natura. Bij een PGB kan de mantelzorger worden betaald. Het CAK voert de betalingen uit. Het tarief is gebaseerd op de wet minimumloon, aangevuld met vakantiegeld en een vrije-dagenuitkering. Voor intensieve zorg kan een hoger tarief worden aangevraagd. Daarnaast zijn er vergoedingen voor reiskosten en eventuele kosten voor cursussen.

Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)

De Wmo 2015 richt zich op ondersteuning thuis om zelfredzaamheid en participatie te bevorderen. De gemeente beoordeelt de aanvraag. Hulp bij het huishouden of begeleiding kan worden toegekend. Mantelzorgondersteuning is hier een belangrijk onderdeel van. Gemeenten kunnen een mantelzorgcompliment (een financiële tegemoetkoming) of een persoonsgebonden budget verstrekken voor respijtzorg, zoals dagopvang of een logeeradres. Dit biedt de mantelzorger rust. Een PGB voor begeleiding kan ook worden ingezet om de mantelzorger te ontlasten, maar directe betaling voor structurele mantelzorg is onder de Wmo niet gebruikelijk.

Zorgverzekeringswet (Zvw)

De Zvw dekt medisch noodzakelijke zorg, zoals verpleging en persoonlijke verzorging. Een mantelzorger kan deze taken overnemen. De zorgverzekeraar kan hiervoor een vergoeding geven via een PGB extramurale zorg. Dit moet vooraf worden aangevraagd en goedgekeurd. Het gaat specifiek om taken die normaal door een verpleegkundige of verzorgende worden uitgevoerd. Daarnaast bieden sommige verzekeraars via hun aanvullende pakket een tegemoetkoming voor cursussen of ondersteuning voor mantelzorgers.

Het aanvragen en ontvangen van een persoonsgebonden budget (PGB)

Een persoonsgebonden budget (PGB) is een geldbedrag waarmee u zelf zorg, begeleiding of hulpmiddelen kunt inkopen. Het aanvraagproces verloopt via uw gemeente (voor WMO-ondersteuning) of via uw zorgverzekeraar (voor zorg uit de Zorgverzekeringswet of WLZ).

De eerste stap is een indicatie of besluit aanvragen. Neem contact op met het WMO-loket van uw gemeente of met het CIZ voor WLZ-zorg. Er volgt een gesprek met een adviseur of keuringsarts om uw zorgbehoefte vast te stellen. Op basis daarvan ontvangt u een besluit waarin staat of u recht heeft op een PGB en wat het budgetbedrag is.

Met een positief besluit kunt u het PGB aanvragen. U moet een zorgplan indienen. Hierin beschrijft u op welke doelen u het budget wilt inzetten, welke ondersteuning u gaat inkopen en bij wie. Dit plan moet voldoen aan de voorwaarden van de financierende instantie.

Na goedkeuring van uw zorgplan wordt het budget toegekend. U ontvangt het geld meestal via een beheerkantoor, zoals Stichting PGB of Mijn PGB. Dit kantoor houdt de administratie bij, betaalt uw zorgverleners en controleert de declaraties. U kunt ook kiezen voor budgetbeheer bij een ander erkend kantoor of, onder strikte voorwaarden, voor volledig zelfbeheer.

Het is uw verantwoordelijkheid om zorgverleners te vinden en een overeenkomst met hen aan te gaan. U betaalt hen en declareert de kosten vervolgens bij uw beheerkantoor. Houd alle facturen en administratie zorgvuldig bij, want u moet kunnen aantonen dat het budget is besteed aan de goedgekeurde zorg.

Gedurende de looptijd evalueert u regelmatig of de ingekochte zorg nog aansluit bij uw behoefte. Bij significante wijzigingen moet u uw zorgplan mogelijk aanpassen. De verstrekker van het PGB controleert periodiek of het budget correct wordt besteed.

Veelgestelde vragen: