Wat is een ACT-sessie?

Acceptance and Commitment Therapy, ofwel ACT, is een moderne vorm van gedragstherapie die zich richt op psychologische flexibiliteit. Een ACT-sessie is een gestructureerd, maar flexibel gesprek tussen een therapeut en een cliënt, gericht op het ontwikkelen van vaardigheden om op een andere manier om te gaan met innerlijke ervaringen zoals pijn, angst en onzekerheid. Het doel is niet zozeer het elimineren of bevechten van deze gevoelens, maar het leren er ruimte voor te maken terwijl men stappen zet in de richting van een waardevol leven.

In de kern draait een sessie om de zes centrale processen van ACT, die vaak worden samengevat in het hexaflex model. Deze processen – acceptatie, defusie, contact met het hier en nu, het zelf als context, waarden en toegewijde actie – vormen het kompas. Tijdens een bijeenkomst kan de aandacht uitgaan naar één of meerdere van deze pijlers, afhankelijk van wat op dat moment het meest relevant is voor de cliënt. De therapeut maakt gebruik van metaforen, ervaringsgerichte oefeningen en praktische vragen om inzicht te vergroten.

Concreet betekent dit dat u in een sessie niet alleen praat over uw problemen, maar ook actief oefent met nieuwe manieren van denken en zijn. U leert bijvoorbeeld om vervelende gedachten te observeren zonder erdoor meegesleept te worden (defusie), of om bewust aandacht te schenken aan het huidige moment in plaats van te verdwalen in piekeren over het verleden of de toekomst. Elke sessie is erop gericht om van inzicht naar daadwerkelijke gedragsverandering te komen, altijd in dienst van de persoonlijke waarden die u als richtlijn voor uw leven hebt gekozen.

Veelgestelde vragen:

Wat gebeurt er precies tijdens een ACT-sessie?

Een ACT-sessie is een gesprek met een therapeut, maar het is anders dan alleen maar over problemen praten. De therapeut helpt je om op een andere manier naar je gedachten en gevoelens te kijken. Je leert ze opmerken zonder er meteen door meegesleept te worden. Er wordt gewerkt met oefeningen en metaforen. Soms oefen je mindfulness, waarbij je leert om met aandacht in het hier en nu te zijn. Samen met de therapeut kijk je ook naar wat je echt belangrijk vindt in het leven, je waarden. Vervolgens maak je plannen om, ondanks lastige gedachten, stappen te zetten in die richting. Elke sessie is dus een mix van praten, oefenen en concreet plannen maken.

Hoe lang duurt een behandeling met ACT?

De duur verschilt sterk per persoon. Vaak bestaat een behandeling uit een reeks gesprekken. Een kortdurende behandeling kan soms al genoeg zijn, bijvoorbeeld tussen de 5 en 10 sessies. Voor langdurigere of complexere problemen kan het langer duren, soms een jaar of meer. Het tempo wordt aangepast aan wat voor jou werkt. Het doel is niet oneindig door te gaan, maar je de vaardigheden te leren om zelf verder te kunnen. Je therapeut bespreekt dit met je en jullie evalueren regelmatig of de sessies nog nodig zijn.

Voor welke klachten is ACT geschikt?

ACT wordt gebruikt bij een breed scala aan psychische moeilijkheden. Het is goed onderzocht bij depressie, angststoornissen en chronische pijn. Ook bij werkgerelateerde stress, piekeren en de gevolgen van trauma kan het helpen. De methode richt zich niet primair op het weg nemen van klachten, maar op het leren leven mét wat er is. Daardoor is het ook waardevol voor mensen die omgaan met een chronische ziekte, of voor wie andere therapieën niet voldoende hebben geholpen. Het is een training in psychologische flexibiliteit.

Moet ik veel over mezelf vertellen in een sessie?

Je bepaalt zelf wat je deelt. De therapeut zal vragen stellen om je gedachtenpatronen en reacties te begrijpen. Het gaat bij ACT minder om een gedetailleerde analyse van het verleden, en meer om hoe je nú omgaat met je ervaringen. Je kunt bijvoorbeeld vertellen over een recente situatie waar je in vastliep. De therapeut gebruikt dat als voorbeeld om samen te oefenen met een andere houding. Je privacy en comfort zijn hierin belangrijk; je wordt niet gedwongen om alles te vertellen wat je niet wilt.

Wat is het verschil tussen ACT en cognitieve gedragstherapie?

Beide zijn vormen van gedragstherapie, maar de insteek is anders. Cognitieve gedragstherapie (CGT) richt zich vaak op het uitdagen en veranderen van niet-helpende gedachten. ACT leert je om gedachten en gevoelens te accepteren als normale ervaringen, zonder dat ze je gedrag volledig hoeven te sturen. In plaats van een gedacht te bestrijden ("Ik ben niet goed genoeg"), leer je er opmerkingen bij te maken ("Ik heb de gedachte dat ik niet goed genoeg ben"). De nadruk ligt vervolgens op het doen wat voor jou van waarde is, ook mét die gedachte. ACT voegt dus acceptatie en waarden toe aan de gedragsmatige aanpak.