Wat zijn afleidende taken in EMDR-therapie?

EMDR-therapie is een bewezen effectieve methode voor de verwerking van traumatische herinneringen. Een van de kernelementen die deze behandeling zo uniek maakt, is het gebruik van bilaterale stimulatie, zoals het volgen van de vingers van de therapeut of het horen van afwisselende geluidstonen. Tijdens deze stimulatie wordt de cliënt gevraagd zich te concentreren op de meest belastende aspecten van de herinnering. Hierbij treedt vaak een natuurlijk proces van desensitisatie en spontane associatie op.

Om dit proces te ondersteunen en te stroomlijnen, zet de EMDR-therapeut vaak afleidende taken in. Dit zijn specifieke, gerichte opdrachten die de cliënt tegelijkertijd uitvoert met de bilaterale stimulatie. Het doel is niet om de aandacht volledig af te leiden van de herinnering, maar juist om een dubbele focus te creëren: één op de belastende beelden en gedachten, en één op de taak in het hier en nu.

Deze taken functioneren als een cognitieve ankerpunt. Ze helpen de cliënt om niet overweldigd te raken door de emotionele lading van de herinnering en om mentaal aanwezig te blijven in de behandelkamer. Door de werkgeheugencapaciteit gedeeltelijk in beslag te nemen, verminderen ze de levendigheid en emotionele intensiteit van de herinnering, wat het brein de ruimte geeft om de gebeurtenis op een nieuwe, adaptievere manier te verwerken en op te slaan.

Veelgestelde vragen:

Wat zijn afleidende taken in EMDR eigenlijk precies?

Afleidende taken zijn een onderdeel van de EMDR-procedure. Tijdens een sessie wordt u gevraagd aan een vervelende herinnering te denken terwijl de therapeut afwisselend links en rechts een stimulus aanbiedt, zoals geluiden via een koptelefoon of handtikken. Tegelijkertijd krijgt u een tweede, neutrale taak. Dit kan bijvoorbeeld zijn: "Volg met uw ogen mijn vinger" bij oogbewegingen, of "Tel in gedachten de tikjes" bij auditieve stimuli. Deze tweede taak vraagt aandacht en werkt afleidend. Het idee is dat deze dubbele belasting van het werkgeheugen ervoor zorgt dat de herinnering haar levendigheid en emotionele lading verliest.

Waarom moet ik iets anders doen terwijl ik aan mijn probleem denk? Dat voelt tegenstrijdig.

Dat gevoel is begrijpelijk. Het lijkt alsof u niet volledig met het probleem bezig bent. De bedoeling is echter niet om het te vermijden, maar om het op een specifieke manier te verwerken. Door uw werkgeheugen zowel met de herinnering als met de afleidende taak te belasten, wordt de herinnering als het ware 'overvoerd'. Hierdoor kan de herinnering niet meer in haar oorspronkelijke, intense vorm worden opgeroepen. Ze wordt waziger, minder scherp en vaak minder emotioneel. De afleiding is dus een technisch onderdeel om het veranderingsproces in gang te zetten.

Zijn er verschillende soorten afleidende taken? Welke wordt het meest gebruikt?

Ja, er zijn meerdere soorten. De bekendste is het volgen van de vingers van de therapeut met de ogen (horizontale oogbewegingen). Andere veelgebruikte methoden zijn afwisselende geluidstonen via een koptelefoon of afwisselende tikjes op de handen of knieën. Soms wordt ook een lichtbalk gebruikt. De keuze hangt af van uw voorkeur en wat praktisch is. Oogbewegingen zijn historisch gezien het eerste en meest onderzochte middel. Sommige mensen vinden geluiden of tikjes prettiger. De therapeut zal met u bespreken welke stimulus het beste past.

Werkt EMDR ook als ik de afleidende taak niet goed kan uitvoeren, bijvoorbeeld door concentratieproblemen?

Dat is een goede vraag. Het is niet erg als uw aandacht soms afdwaalt. Het doel is niet een perfecte uitvoering. Zelfs een gedeeltelijke inzet voor de taak is vaak voldoende om het werkgeheugen te belasten. Mocht u door een aandoening of beperking de standaardtaak echt niet kunnen doen, dan zijn er alternatieven. Een therapeut kan bijvoorbeeld een andere zintuiglijke stimulus proberen. Soms kan de taak worden aangepast, zoals het tellen van ademhalingen in plaats van tikjes. Bespreek dit altijd met uw therapeut, zodat samen een werkbare vorm kan worden gevonden.