Welke stoornissen vallen onder GGZ?

De Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ) in Nederland heeft een breed werkveld. Het omvat de diagnostiek, behandeling en begeleiding van een zeer diverse groep psychische aandoeningen. Deze stoornissen kunnen het denken, gevoel, gedrag en het sociale functioneren van een persoon ingrijpend beïnvloeden. De zorg wordt geleverd op verschillende niveaus, van basis-GGZ voor lichtere klachten tot gespecialiseerde GGZ voor complexere en ernstigere problematiek.

Onder de GGZ vallen allereerst de meer bekende en veelvoorkomende stemmings- en angststoornissen. Dit zijn onder andere depressie, dysthymie, de verschillende angststoornissen (zoals paniekstoornis, sociale fobie, gegeneraliseerde angststoornis) en de obsessief-compulsieve stoornis (OCS). Deze aandoeningen hebben vaak een significante impact op het dagelijks leven, maar zijn over het algemeen goed te behandelen met therapie en/of medicatie.

Daarnaast richt de gespecialiseerde GGZ zich op complexere en vaak ernstigere psychiatrische aandoeningen. Hierbij moet gedacht worden aan psychotische stoornissen (zoals schizofrenie), persoonlijkheidsstoornissen (bijvoorbeeld borderline persoonlijkheidsstoornis), eetstoornissen (anorexia nervosa, boulimia nervosa) en verslavingsziekten. Ook aandacht voor trauma, zoals bij de posttraumatische stressstoornis (PTSS), is een kernonderdeel van het GGZ-aanbod.

Tot slot valt ook de zorg voor specifieke doelgroepen en levensfasen onder de GGZ. Dit omvat de kinder- en jeugdpsychiatrie (met stoornissen als ADHD, autisme spectrum stoornis en hechtingsproblematiek), de ouderenpsychiatrie (bijvoorbeeld dementiegerelateerde gedragsproblemen en late-life depressie) en de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking en bijkomende psychische problemen. Het spectrum is dus zeer uitgebreid en de zorg wordt zoveel mogelijk op maat aangeboden.

Veelgestelde vragen:

Wat wordt precies bedoeld met "stemmingsstoornissen" in de GGZ?

Stemmingsstoornissen zijn een belangrijke groep aandoeningen binnen de geestelijke gezondheidszorg. De bekendste voorbeelden zijn een depressieve stoornis en een bipolaire stoornis. Bij een depressie ervaart iemand langdurig een sombere, neerslachtige stemming en verlies van interesse. Een bipolaire stoornis wordt gekenmerkt door wisselende periodes van manie (extreme opwinding en energiek gedrag) en depressie. Deze stoornissen hebben een grote invloed op het dagelijks functioneren.

Vallen persoonlijkheidsstoornissen ook onder de GGZ?

Ja, persoonlijkheidsstoornissen vallen zeker onder de GGZ. Het zijn hardnekkige patronen in gedachten, gevoelens en gedrag die afwijken van de verwachtingen binnen de cultuur. Deze patronen zijn star en veroorzaken problemen in sociale situaties en op het werk. Voorbeelden zijn de borderline persoonlijkheidsstoornis, de antisociale persoonlijkheidsstoornis en de ontwijkende persoonlijkheidsstoornis. Behandeling richt zich vaak op het leren begrijpen en beheersen van deze patronen.

Is een angststoornis een reden om naar de GGZ te gaan?

Absoluut. Angststoornissen behoren tot de meest voorkomende redenen voor een GGZ-behandeling. Het gaat hier niet om normale, voorbijgaande angst, maar om hevige, aanhoudende angst die niet in verhouding staat tot de werkelijke dreiging. Dit kan zich uiten in specifieke fobieën, paniekaanvallen, sociale angst of gegeneraliseerde angst. Zonder hulp kan dit iemands leven ernstig beperken.

Worden eetstoornissen zoals anorexia door de GGZ behandeld?

Ja, eetstoornissen zijn een gespecialiseerd onderdeel van de GGZ. De belangrijkste zijn anorexia nervosa (extreme voedselbeperking), boulimia nervosa (eetbuien gevolgd door compensatiegedrag) en eetbuistoornis. Deze stoornissen hebben ernstige lichamelijke en psychische gevolgen. De behandeling is vaak multidisciplinair, met aandacht voor zowel het eetgedrag, het lichaamsbeeld als onderliggende psychische problemen.

Hoe zit het met psychotische stoornissen? Wat is daarvan een voorbeeld?

Psychotische stoornissen vormen een ernstige categorie binnen de GGZ. Het kenmerk is een verstoord contact met de werkelijkheid, wat zich uit in wanen (vaste, onjuiste overtuigingen) en/of hallucinaties (iets waarnemen wat er niet is). Schizofrenie is het bekendste voorbeeld. Mensen met een psychotische stoornis hebben intensieve en vaak langdurige begeleiding en behandeling nodig, meestal met medicatie en gesprekstherapie.