Werkt EMDR voor veteranen?

Voor veel veteranen blijft de oorlog voortduren, lang na hun terugkeer. De beelden, geluiden en geuren van uitzendingen kunnen zich diep in het geheugen nestelen en op onverwachte momenten naar boven komen als levendige, ontwrichtende herinneringen. Deze posttraumatische stressklachten kunnen een zware wissel trekken op het dagelijks leven, relaties en het gevoel van veiligheid.

Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR) is een van de meest onderzochte en erkende behandelingen voor trauma. De methode, waarbij de therapeut de patiënt vraagt aan het belastende beeld te denken terwijl er een afleidende stimulus (meestal horizontale oogbewegingen) wordt aangeboden, richt zich specifiek op de manier waarop de herinnering is opgeslagen. Maar de cruciale vraag blijft: is deze therapie ook effectief voor de unieke en vaak complexe ervaringen van militaire veteranen?

Het antwoord is niet eenduidig, maar wijst in een positieve richting. Trauma bij veteranen heeft vaak specifieke kenmerken, zoals moreel letsel, verlies van kameraden, of herhaalde blootstelling aan gevaar. EMDR blijkt bij uitstek geschikt om de emotionele lading van dergelijke concrete herinneringen te verminderen. Het doel is niet het vergeten, maar het verwerken, zodat de herinnering haar acute, verlammende kracht verliest.

De effectiviteit hangt echter af van verschillende factoren. De therapeutische relatie, de bereidheid om het pijnlijke materiaal opnieuw te benaderen, en eventuele bijkomende problemen zoals middelenmisbruik spelen een grote rol. Dit artikel onderzoekt de werking van EMDR binnen de veteranenzorg, kijkt naar het wetenschappelijk bewijs, en belicht zowel de sterke kanten als de belangrijke overwegingen voor wie deze behandeling overweegt.

Veelgestelde vragen:

Helpt EMDR echt bij nachtmerries en herbelevingen van PTSS?

Ja, EMDR is een bewezen effectieve behandeling voor deze klachten. Bij veteranen werken nachtmerries en herbelevingen vaak als een vastgelopen herinnering. Tijdens een EMDR-sessie wordt u gevraagd aan die beladen herinnering te denken, terwijl uw aandacht wordt afgeleid door bijvoorbeeld een bewegende vinger of geluidstonen. Dit lijkt het natuurlijke verwerkingssysteem van de hersenen te activeren. De herinnering verliest daardoor haar levendigheid en emotionele lading. Veel veteranen geven na enkele sessies aan dat beelden vervagen en dat ze minder vaak en minder intens worden lastiggevallen door deze intrusies.

Ik ben een veteraan en erg sceptisch over "ogen bewegen". Hoe kan zoiets simpels werken?

Uw scepsis is begrijpelijk. Het mechanisme is niet volledig verklaard, maar er zijn sterke aanwijzingen. De afleiding door oogbewegingen (of andere afleidende stimuli) lijkt het werkgeheugen tijdelijk te belasten. Doordat u zich moet concentreren op de herinnering én de afleiding, kan de herinnering niet meer op dezelfde intense manier worden opgeroepen. Het brengt als het ware beweging in een vastgelopen herinnering. Onderzoek toont aan dat de hersenactiviteit tijdens EMDR verandert, met name in gebieden die emotie en geheugen reguleren. Het is dus niet "gewoon ogen bewegen", maar een gestructureerde methode die het breng helpt om traumatische ervaringen op een andere manier op te slaan.

Zijn de resultaten van EMDR bij veteranen blijvend, of komen de klachten terug?

Voor de meeste veteranen zijn de resultaten duurzaam. Wanneer een herinnering eenmaal is verwerkt, keert zij niet meer terug in haar oude, beladen vorm. Het is wel mogelijk dat een nieuwe, stressvolle gebeurtenis of een vergelijkbare trigger tijdelijk oude gevoelens kan oproepen. Dit betekent meestal niet dat de hele behandeling opnieuw moet. Vaak volstaan dan een of twee opfris-sessies. Het doel van EMDR is niet om alle herinneringen uit te wissen, maar om de lading eraf te halen, zodat u er zonder hevige emotionele schokken aan kunt terugdenken.

Hoeveel sessies EMDR zijn gemiddeld nodig voor een veteraan?

Het aantal sessies verschilt sterk per persoon. Het hangt af van het aantal verwerkte gebeurtenissen, de complexiteit van de PTSS en uw persoonlijke geschiedenis. Voor een enkele, duidelijk afgebakende traumatische herinnering kunnen soms 3 tot 5 sessies voldoende zijn. Voor veteranen met meerdere ingrijpende ervaringen verspreid over een missie, of met een voorgeschiedenis van eerdere trauma's, kan een behandeling uit 12 tot 20 sessies bestaan. Uw behandelaar maakt samen met u een plan en evalueert regelmatig of de therapie aanslaat.

Ik slik al jaren medicatie voor mijn PTSS. Kan EMDR naast deze medicatie worden gebruikt?

Ja, dat kan in de regel goed. EMDR is een psychologische behandeling en gaat niet direct een wisselwerking aan met medicatie. Het is wel van groot belang dat u dit met zowel uw behandelaar (psychiater of huisarts) die de medicatie voorschrijft, als uw EMDR-therapeut bespreekt. Soms kan tijdens de EMDR-behandeling de behoefte aan medicatie afnemen, maar dat moet altijd onder begeleiding en niet op eigen initiatief. De combinatie van medicatie (voor stabilisatie) en EMDR (voor verwerking) wordt vaak toegepast.