Kun je EMDR gebruiken bij kinderen?

EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) is een wetenschappelijk onderbouwde therapievorm die wereldwijd erkend wordt voor de behandeling van trauma en andere beangstigende ervaringen. Waar het bij volwassenen een gevestigde methode is, rijst bij ouders en zorgverleners vaak de vraag of deze aanpak ook geschikt is voor het jonge, nog ontwikkelende brein van een kind.

Het korte antwoord is ja. EMDR kan, mits aangepast aan de ontwikkelingsleeftijd van het kind, een uiterst effectieve interventie zijn. Kinderen zijn niet slechts ‘kleine volwassenen’; hun cognitieve vermogens, emotieregulatie en verbale vaardigheden verschillen wezenlijk. Daarom vereist het toepassen van EMDR bij kinderen een specifieke expertise en een flexibele, creatieve benadering van de therapeut.

De kern van de behandeling blijft gelijk: het verwerken van verstorende herinneringen door het werkgeheugen belast te houden met een afleidende stimulus, zoals bilaterale bewegingen of geluiden. Bij kinderen wordt dit ingebed in spel, tekeningen, verhalen en het gebruik van voor hen begrijpelijke taal. Het doel is om de lading van de nare herinnering te verminderen en het kind helpende gedachten over zichzelf te laten ontwikkelen, zodat het weer verder kan met zijn natuurlijke ontwikkeling.

Veelgestelde vragen:

Mijn kind van 6 jaar is erg angstig na een ongeluk. Is EMDR dan een geschikte behandeling?

Ja, EMDR wordt regelmatig en met goed resultaat toegepast bij kinderen vanaf deze leeftijd. De behandeling wordt uiteraard aangepast aan het begripsniveau van een jong kind. Een therapeut gebruikt vaak speelse methoden. Bijvoorbeeld door het kind te vragen het nare beeld van het ongeluk te tekenen of er een pop bij te gebruiken. Tijdens de bilaterale stimulatie (het kenmerkende onderdeel van EMDR) kan het kind op de handen van de therapeut tikken of volgen met de ogen een stokje met een leuk figuurtje erop. Het doel is hetzelfde als bij volwassenen: de lading van de herinnering te verminderen, zodat het kind er niet meer zo angstig van wordt.

Hoe kan ik weten of een therapeut goed met EMDR bij kinderen kan werken?

Zoek een therapeut die is opgeleid in EMDR en daarnaast specifieke ervaring heeft met kinderen. U kunt dit rechtstreeks vragen tijdens een kennismaking. Een goede kinder-EMDR-therapeut besteedt veel tijd aan de voorbereiding, ook wel 'resourcing' genoemd. Dit betekent dat hij of zij eerst met uw kind oefent met fijne herinneringen en veilige plekken in het hoofd, voordat aan het moeilijke onderwerp wordt gewerkt. De therapeut betrekt u als ouder ook actief bij het proces, bijvoorbeeld door u uitleg te geven over wat er gebeurt en hoe u thuis kunt ondersteunen.

Mijn puber wil niet over een traumatische gebeurtenis praten. Werkt EMDR dan nog?

Een voordeel van EMDR is dat uitgebreid praten over wat er precies is gebeurd minder nodig is dan bij andere therapievormen. Voor jongeren die moeite hebben met het onder woorden brengen van hun gevoelens, kan dat een uitkomst zijn. De therapeut vraagt vaak om alleen aan de kern van de herinnering te denken: een beeld, een gedachte of een lichamelijk gevoel. Daarna begint de verwerking met behulp van de afleidende stimulatie, zoals geluiden via een koptelefoon of handtapping. De behandeling richt zich meer op het verwerken van de gevoelsmatige herinnering dan op het vertellen van een volledig verhaal.

Zijn er risico's of bijwerkingen van EMDR voor kinderen?

EMDR is een veilige methode, maar het actief oproepen van een nare herinnering kan tijdelijk meer onrust geven. Een kind kan na een sessie moe zijn, emotioneel zijn of kortdurend meer nachtmerries hebben. Dit hoort vaak bij het verwerkingsproces. Een deskundige therapeut bereidt het kind hierop voor en zorgt dat elke sessie eindigt met een rustige oefening of een veilig gevoel. Het is belangrijk dat u als ouder dit weet, zodat u uw kind de ruimte en steun kunt geven. Mocht de onrust aanhouden, dan is het nodig dit met de therapeut te bespreken.

Voor welke problemen bij kinderen wordt EMDR nog meer ingezet, behalve voor een duidelijk trauma?

EMDR wordt bij kinderen niet alleen gebruikt voor grote, eenmalige schokkende gebeurtenissen. De methode kan ook helpen bij andere problemen die zijn ontstaan door minder duidelijke, maar steeds terugkerende nare ervaringen. Denk aan aanhoudende pestervaringen, gevolgen van een medische behandeling, of angsten die zijn ontstaan na een nare gebeurtenis zoals het verlies van een huisdier. Als een kind bijvoorbeeld faalangst heeft die direct terug te voeren is op een paar specifieke momenten waarop het zich heel slecht voelde, kan EMDR die herinneringen ontladen. De therapeut onderzoekt altijd of de klachten van het kind passen bij deze aanpak.