Waarom wordt ADD niet meer gediagnosticeerd?

Wie zich vandaag de dag verdiept in aandachtstekortstoornissen, stuit al snel op een opvallende verandering: de diagnose ADD (Attention Deficit Disorder) lijkt uit het medisch jargon verdwenen. Waar men vroeger sprak over het dromerige, naar binnen gekeerde ADD-type, hoor je nu bijna uitsluitend de overkoepelende term ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder). Deze verschuiving roept vragen op bij velen die zich in de omschrijving van ADD herkennen.

De verklaring ligt niet in een veranderde medische realiteit, maar in een herziening van de diagnostische handboeken. De Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM), het internationale standaardwerk voor classificatie, voegde in 1994 de verschillende vormen samen. Het onderscheid tussen ADD met en zonder hyperactiviteit werd verlaten. Sindsdien vallen alle presentaties onder ADHD, gespecificeerd in drie 'presentaties': het overwegend onoplettende type, het overwegend hyperactief-impulsieve type, en het gecombineerde type.

De logica achter deze samenvoeging is dat onderzoek aantoont dat het onderliggende neurobiologische spectrum hetzelfde is. Het gaat om één stoornis met uiteenlopende uitingsvormen. De oude term ADD komt grotendeels overeen met wat nu ADHD met het overwegend onoplettende presentatietype wordt genoemd. Deze naamsverandering benadrukt dat de kernproblematiek van aandachtregulatie en executief functioneren gelijk is, ook al is de uiterlijke verschijningsvorm totaal anders dan bij de meer hyperactieve types.

Voor veel mensen blijft de term 'ADD' echter een herkenbare en betekenisvolle omschrijving van hun ervaring. Het verdwijnen van de diagnose uit de officiële terminologie betekent dan ook geenszins dat de bijbehorende uitdagingen niet bestaan. Integendeel, het begrip is verfijnd en opgenomen in een breder, wetenschappelijker kader. Dit artikel onderzoekt de redenen voor deze verandering en de implicaties ervan voor diagnose, behandeling en zelfbegrip.

Veelgestelde vragen:

Ik hoor vaak over ADHD, maar vroeger had een klasgenootje de diagnose ADD. Wordt dat nog wel gesteld?

De diagnose ADD zoals die vroeger werd gebruikt, bestaat inderdaad niet meer in de officiële handboeken. Tot 2013 werd onderscheid gemaakt tussen ADHD met hyperactiviteit en ADD zonder de opvallende hyperactieve symptomen. Sinds de introductie van de DSM-5, het diagnostisch handboek, wordt dit onderscheid niet meer gemaakt. Alle vormen vallen nu onder de overkoepelende diagnose 'ADHD'. Binnen deze diagnose worden wel drie subtypes onderscheiden: het overwegend onoplettende type (wat het dichtst bij het oude ADD ligt), het overwegend hyperactief-impulsieve type en het gecombineerde type. Dus de symptomen die voorheen ADD werden genoemd, worden nu gediagnosticeerd als 'ADHD, overwegend onoplettend type'. De reden voor deze wijziging is dat uit onderzoek bleek dat het onderliggende mechanisme hetzelfde is. Het gaat niet om een fundamenteel andere aandoening, maar om een andere uiting van dezelfde kernproblematiek met aandachtregulatie en impulsbeheersing.

Betekent deze verandering dat mijn oude ADD-diagnose ongeldig is, of dat de symptomen niet serieus werden genomen?

Uw eerdere diagnose is zeker niet ongeldig, en de erkenning van uw symptomen was en is volledig serieus. De wijziging is een classificatie-aanpassing, geen herwaardering van de ervaringen van mensen. Het betekent vooral dat de wetenschappelijke en klinische inzichten zijn verdiept. Het samenvoegen onder de noemer ADHD benadrukt de gemeenschappelijke basis. Voor de behandeling maakt het vaak weinig verschil; de aanpak voor concentratieproblemen, organisatiemoeilijkheden en een rustig, dromerig of snel afgeleid gedragspatroon blijft grotendeels gelijk. De focus in de zorg is verschoven naar het specifieke subtype en, nog belangrijker, naar het persoonlijke functioneren en de hulpvraag van het individu. De kern blijft het bieden van passende ondersteuning, ongeacht de exacte terminologie in het handboek.