Wie mag een ADHD-diagnose stellen?

De vraag wie bevoegd is om een ADHD-diagnose te stellen, is van groot belang voor iedereen die vermoedt met deze neurobiologische ontwikkelingsstoornis te leven. Een accurate en zorgvuldige vaststelling is de cruciale eerste stap naar gepaste ondersteuning, behandeling en zelfbegrip. Het is echter geen eenvoudig proces dat door iedere zorgverlener kan worden uitgevoerd.

In Nederland en Vlaanderen is de diagnostiek van ADHD strikt gereguleerd om kwaliteit en betrouwbaarheid te waarborgen. De diagnose berust niet op een enkele test, maar op een multidisciplinaire en gestructureerde evaluatie. Deze moet een grondig beeld geven van de levenslange aanwezigheid van kernsymptomen als aandachtstekort, hyperactiviteit en impulsiviteit, en de significante impact daarvan op meerdere levensdomeinen.

De hoofdregel is duidelijk: de diagnostiek dient plaats te vinden onder verantwoordelijkheid van een geregistreerd medisch specialist met specifieke expertise op dit gebied. Concreet betekent dit dat een psychiater of een klinisch psycholoog (in Nederland vaak in samenwerking met een arts) de uiteindelijke diagnose stelt. Zij zijn opgeleid om ADHD te onderscheiden van andere aandoeningen met gelijkende symptomen, zoals angststoornissen, autisme of slaapproblemen.

Veelgestelde vragen:

Mag mijn huisarts de diagnose ADHD stellen?

Ja, uw huisarts mag in beginsel een ADHD-diagnose stellen. Huisartsen hebben een algemene bevoegdheid tot het stellen van diagnoses. In de praktijk zal een huisarts dit vaak niet alleen doen. De diagnose ADHD vraagt om een grondig en specialistisch onderzoek. Daarom zal een huisarts u meestal doorverwijzen naar een gespecialiseerde professional, zoals een psychiater of een gz-psycholoog. De huisarts speelt wel een cruciale rol in het eerste gesprek, het uitsluiten van lichamelijke oorzaken voor de klachten en de begeleiding na de diagnose.

Kunnen psychologen of coaches zonder GZ-aantekening ook diagnosticeren?

Nee, dat kunnen zij niet op een officieel erkende manier. Een psycholoog zonder de juiste BIG-registratie (zoals een basispsycholoog) of een ADHD-coach is niet bevoegd om een formele diagnose te stellen. Zij mogen wel signaleren, screenen of werken met mensen bij wie de diagnose al is gesteld. Voor behandeling met medicatie, bepaalde therapievormen of voor aanpassingen op school of werk is een diagnose van een bevoegde specialist (psychiater of GZ-psycholoog) vereist. Wees dus alert op wie u consulteert.

Hoe ziet het diagnostisch proces voor ADHD er bij een specialist uit?

Het proces is zorgvuldig en bestaat uit meerdere stappen om fouten te voorkomen. Eerst is er een uitgebreid intakegesprek over uw huidige klachten, maar ook over uw jeugd. De specialist gebruikt gestandaardiseerde diagnostische interviews en vragenlijsten voor u en soms voor een partner of familielid. Schoolrapporten of oude verslagen kunnen belangrijke informatie geven. Het is nodig om andere mogelijke oorzaken voor de symptomen uit te sluiten, zoals angst, slaapproblemen of een burn-out. Pas na dit alles kan een betrouwbare conclusie worden getrokken.

Waarom duurt het stellen van een ADHD-diagnose zo lang en is het zo uitgebreid?

De diagnose ADHD wordt niet lichtvaardig gesteld omdat de symptomen, zoals concentratieproblemen of rusteloosheid, bij veel andere aandoeningen voorkomen. Een grondige afweging is nodig om verwarring met bijvoorbeeld angststoornissen, trauma of stemmingswisselingen te voorkomen. Een verkeerde diagnose kan leiden tot een onjuiste, mogelijk schadelijke behandeling. Het onderzoek naar de jeugd is nodig omdat ADHD een ontwikkelingsstoornis is; de kenmerken moeten al voor het twaalfde jaar aanwezig zijn geweest. Deze zorgvuldigheid beschermt de patiënt en zorgt dat eventuele behandeling goed aansluit bij de werkelijke situatie.