GGZ vergoeding zelf betalen

De kosten voor geestelijke gezondheidszorg (GGZ) kunnen een aanzienlijke financiële last vormen. Hoewel de basisverzekering een deel van deze zorg vergoedt, stuiten veel mensen op beperkingen zoals de eigen bijdrage, het eigen risico of behandelingen die niet volledig vanuit het pakket worden vergoed. In dergelijke situaties komt de vraag naar voren: wat betekent het om een GGZ-vergoeding zelf te betalen, ook wel bekend als zelf betalen of particuliere betaling?

Dit is een bewuste keuze waarbij u de behandeling rechtstreeks bij de zorgaanbieder afrekent, zonder tussenkomst van uw zorgverzekeraar. Deze route kan overwogen worden wanneer u bijvoorbeeld geen (volledige) vergoeding ontvangt, sneller wilt starten met een behandeling buiten de wachtlijsten om, of kiest voor een therapeut die geen contract heeft met verzekeraars. Het brengt een andere set van verantwoordelijkheden en afwegingen met zich mee.

In dit artikel wordt de praktische kant van het zelf betalen voor GGZ-zorg uitgelegd. We bespreken de voor- en nadelen, de financiële implicaties, en belangrijke zaken om vooraf met uw behandelaar te regelen. Een goed inzicht in deze materie stelt u in staat om een weloverwogen financiële beslissing te nemen die aansluit bij uw zorgbehoefte en persoonlijke situatie.

Wanneer moet je een eigen bijdrage betalen voor geestelijke gezondheidszorg?

Of je een eigen bijdrage (eigen risico) betaalt voor geestelijke gezondheidszorg (ggz) hangt af van de vorm van zorg en hoe deze wordt vergoed. De basisregel is dat zorg uit de basisverzekering onder het verplicht eigen risico valt.

Voor gespecialiseerde ggz (zoals behandeling bij een psycholoog, psychiater of instelling) betaal je altijd het wettelijk verplicht eigen risico. Dit bedrag (€ 385,- in 2023) geldt voor alle zorg uit de basisverzekering. Pas nadat dit bedrag is verbruikt, vergoedt de verzekeraar de volledige kosten. Deze zorg valt altijd onder de basisverzekering als een huisarts of medisch specialist je ernaar verwijst.

Voor eerstelijnspsychologische zorg (zoals basis-ggz bij een psycholoogpraktijk) geldt een uitzondering. Deze valt niet onder het verplicht eigen risico. Je betaalt hier alleen een eigen bijdrage als je verzekeraar dat in de aanvullende verzekering heeft opgenomen. Check daarom altijd de polisvoorwaarden van je aanvullende pakket.

Zorg die volledig onder de aanvullende verzekering valt, zoals bepaalde vormen van alternatieve therapie of coaching zonder verwijzing, kent geen eigen risico. Wel kan hier een eigen bijdrage of een maximum vergoeding per behandeling gelden, afhankelijk van je gekozen pakket.

Let op: voor zorg in het kader van de Wet langdurige zorg (Wlz), zoals permanente opname in een instelling, gelden andere regels. Hier betaal je een inkomensafhankelijke eigen bijdrage aan het CAK, los van je zorgverzekering.

Concreet betaal je dus een eigen bijdrage in deze situaties: bij gespecialiseerde ggz via het verplicht eigen risico, bij eerstelijnspsychologie als je aanvullende verzekering dat voorschrijft, en voor niet-vergoede zorg of zorg boven de vastgestelde limieten in je aanvullende pakket.

Hoe vraag je een declaratieformulier aan bij je zorgverlener?

Om een declaratieformulier aan te vragen, neem je rechtstreeks contact op met de praktijk of instelling waar je de behandeling hebt ontvangen. Dit kan vaak telefonisch of via een beveiligde patiëntenportaal.

Wees specifiek in je aanvraag. Vermeld je volledige naam, geboortedatum en de data waarop je de sessies hebt gevolgd. Vraag expliciet om een "declaratieformulier voor out-of-pocket vergoeding" of een "factuur op naam" met alle vereiste gegevens.

Zorg dat het formulier de volgende informatie bevat: de BIG- of AGB-code van de zorgverlener, het praktijkadres, jouw persoonlijke gegevens, een gedetailleerde omschrijving van de geleverde zorg (zoals "individuele psychotherapie"), de datum van elke sessie, het bedrag per sessie en het totaalbedrag.

Controleer of de factuur is ondertekend of voorzien van een stempel van de praktijk. Dit is een veelgestelde eis van de verzekeraar voor geldigheid.

Vraag ook naar de levertermijn. Sommige praktijken stellen het formulier direct op, bij anderen kan het enkele werkdagen duren. Plan je aanvraag tijdig in verband met eventuele indientermijnen van je verzekeraar.

Veelgestelde vragen:

Moet ik mijn GGZ-behandeling altijd eerst zelf betalen en later declareren?

Nee, dat is niet altijd nodig. Het hangt af van uw zorgverzekeraar en de praktijk van de zorgaanbieder. Veel instellingen voor geestelijke gezondheidszorg werken met een machtigingssysteem. Zij declareren de behandeling dan rechtstreeks bij uw verzekeraar. U betaalt in dat geval alleen uw eigen risico en eventuele eigen bijdragen direct aan de instelling. Het is verstandig dit vooraf bij zowel uw behandelaar als uw verzekeraar te controleren om onverwachte kosten te voorkomen.

Wat gebeurt er als ik een GGZ-behandeling krijg die niet volledig wordt vergoed?

U krijgt dan te maken met twee soorten kosten. Allereerst betaalt u uw verplicht eigen risico. Daarnaast moet u mogelijk een deel van de behandeling zelf betalen, omdat deze niet binnen het basispakket valt of omdat uw zorgverzekeraar een maximum stelt aan het aantal vergoede sessies. Het is belangrijk om vooraf de behandelovereenkomst en de vergoedingsvoorwaarden van uw polis te lezen. Vraag uw behandelaar om een duidelijk kostenoverzicht en een schatting van wat niet vergoed wordt, zodat u niet voor verrassingen komt te staan.

Ik heb een factuur gekregen voor mijn psycholoog, maar mijn eigen risico is al betaald. Waarom moet ik nog betalen?

Dit kan meerdere oorzaken hebben. Ten eerste heeft u misschien nog niet uw volledige eigen risico voor het jaar verbruikt. Elke nieuwe declaratie telt daar tegenop tot het bedrag vol is. Ten tweede kan het gaan om een eigen bijdrage voor een bepaalde vorm van zorg, zoals dagbehandeling. Een derde mogelijkheid is dat de behandeling onderdeel is van de basis-ggz, maar dat u meer sessies hebt gehad dan in uw pakket zijn opgenomen. Controleer de specificatie op de factuur goed en neem bij twijfel contact op met de administratie van de zorgaanbieder of uw verzekeraar.

Hoe kan ik de kosten voor GGZ-zorg zo laag mogelijk houden?

U kunt op een paar punten letten. Kies allereerst bij uw zorgverzekering voor een passend eigen risico. Een hoger eigen risico betekent lagere premie, maar wel meer kosten als u zorg gebruikt. Vergelijk daarnaast zorgaanbieders: sommige hebben contracten met verzekeraars voor volledige vergoeding, andere niet. Vraag altijd vooraf naar de tarieven en of er een machtiging kan worden aangevraagd. Als u het niet breed heeft, kunt u informeren naar de mogelijkheid om betaling in termijnen te regelen. Soms biedt de gemeente ook ondersteuning via de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo).