Wat zijn de contra-indicaties voor EMDR?

Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR) is een krachtige en wetenschappelijk onderbouwde therapievorm voor de verwerking van traumatische herinneringen. Hoewel het voor veel mensen een effectieve behandeling kan zijn, is het niet voor iedereen of in elke situatie direct geschikt. Het identificeren van contra-indicaties – omstandigheden waarbij een behandeling niet of niet zonder meer toegepast moet worden – is een cruciaal onderdeel van een zorgvuldige voorbereiding.

Een contra-indicatie betekent niet per definitie dat EMDR nooit mogelijk is. Het wijst vaak op de noodzaak van extra voorzorgsmaatregelen, aangepaste protocollen of een specifieke voorbereidingsfase. Een grondige screening en stabilisatie door een ervaren EMDR-therapeut zijn essentieel om de risico's te minimaliseren en de veiligheid van de cliënt te waarborgen.

De contra-indicaties kunnen worden onderverdeeld in absolute en relatieve contra-indicaties. Absolute contra-indicaties zijn situaties waarin EMDR doorgaans niet wordt ingezet. Relatieve contra-indicaties vragen om een zorgvuldige afweging, waarbij de therapeut de voor- en nadelen tegen elkaar afweegt en mogelijk eerst andere interventies inzet.

Veelgestelde vragen:

Ik heb een dissociatieve identiteitsstoornis (DIS). Kan EMDR voor mij gevaarlijk zijn?

EMDR bij DIS is een complex onderwerp en wordt niet standaard afgeraden, maar het vereist uitzonderlijke voorzichtigheid en specialistische kennis van de therapeut. Zonder deze expertise kan EMDR leiden tot een toename van dissociatieve symptomen, sterke emotionele ontregeling of het destabiliseren van het systeem van persoonlijkheidsdelen. De behandeling moet plaatsvinden binnen een breder, fasegericht behandelplan. Eerst wordt gewerkt aan stabilisatie, emotieregulatie en interne communicatie. Pas als iemand voldoende stabiliteit heeft en de therapeut gespecialiseerd is in zowel DIS als EMDR, kan voorzichtig een start worden overwogen, vaak eerst met imaginaire rescripting of andere technieken voordat klassieke EMDR wordt ingezet. Het is dus niet zozeer een absolute contra-indicatie, maar een situatie die om de hoogste mate van vakmanschap en aangepaste protocollen vraagt.

Mijn dochter van 8 jaar heeft een traumatische gebeurtenis meegemaakt. Is EMDR geschikt voor jonge kinderen?

Ja, EMDR kan zeer goed werken bij kinderen, vaak zelfs sneller dan bij volwassenen. Er zijn aangepaste protocollen voor kinderen. Therapeuten gebruiken speelse methoden, zoals tekenen of het gebruik van poppetjes, om de bilaterale stimulatie (het heen-en-weer bewegen) toe te passen. Een belangrijk aandachtspunt is de betrokkenheid van de ouders of verzorgers. Zij moeten goed worden voorgelicht en het kind thuis kunnen ondersteunen. Een contra-indicatie zou kunnen zijn als het kind te overweldigd is of als er onvoldoende veiligheid en stabiliteit in de thuissituatie is. De therapeut moet specifiek zijn opgeleid in EMDR voor kinderen om het veilig en goed toe te passen.

Ik gebruik al jaren antidepressiva. Mag ik dan EMDR-therapie volgen?

Over het algemeen is het gebruik van antidepressiva geen reden om EMDR niet te doen. Het is wel van belang dat je therapeut op de hoogte is van je medicatie, de dosering en de reden van voorschrijven. Soms kunnen medicijnen de emotionele intensiteit wat dempen, wat het proces kan beïnvloeden. Je therapeut zal hier rekening mee houden. Een belangrijk punt van overleg met je voorschrijvend arts is de stabiliteit van je medicatiebeeld. Het wordt afgeraden om gelijktijdig met het starten van EMDR ook te beginnen met het afbouwen van medicatie of juist een sterke dosisverhoging door te voeren. EMDR vraagt emotioneel veel van je, dus een stabiele medicatiebasis is wenselijk.

Ik heb last van ernstige epilepsie. Zijn de oogbewegingen bij EMDR riskant voor mij?

Dit is een belangrijk punt om met zowel je neuroloog als een EMDR-therapeut te bespreken. De bilaterale stimulatie bij EMDR kan via oogbewegingen, auditieve tonen of tactiele pulsen (bijvoorbeeld via buzzers in de handen). Bij epilepsie, vooral als deze lichtgevoelig is, vormen de snelle oogbewegingen een potentieel risico omdat ze een aanval zouden kunnen uitlokken. Dit betekent niet dat EMDR volledig is uitgesloten. Een ervaren therapeut kan alternatieve vormen van bilaterale stimulatie inzetten, zoals de tactiele of auditieve methode. De definitieve beslissing moet genomen worden in overleg met je medisch specialist, die het risico voor jouw specifieke situatie kan inschatten.