Relatiebehandeling en eigen risico

Wanneer relatiespanningen hoog oplopen, kan professionele hulp een cruciale stap zijn naar herstel. In Nederland vallen veel vormen van relatiebehandeling, zoals relatietherapie of mediation, onder de geestelijke gezondheidszorg (ggz). Dit roept voor veel stellen een praktische en financiële vraag op: hoe verhoudt deze noodzakelijke zorg zich tot het verplichte eigen risico in de basisverzekering?

Het antwoord is niet eenduidig en hangt sterk af van het type hulpverlener, de geregistreerde diagnose en de zorgvorm. Behandeling door een klinisch psycholoog of gz-psycholoog binnen de gespecialiseerde ggz valt vrijwel altijd onder de vergoeding vanuit de basisverzekering. Hierbij wordt het eigen risico wel degelijk aangesproken. Dit betekent dat u de kosten voor therapie tot het drempelbedrag (€ 385 in 2023) zelf betaalt, voordat de verzekeraar gaat uitkeren.

Een andere route is de behandeling door een relatietherapeut of registertherapeut die vaak onder de eerstelijnspsychologie valt. Ook voor deze zorg geldt in veel gevallen dat deze vanuit de basisverzekering wordt vergoed, met dezelfde inwerking op het eigen risico. Het is daarom essentieel om vooraf bij zowel de zorgaanbieder als uw verzekeraar te checken of de beoogde behandeling en de professional voldoen aan de voorwaarden voor vergoeding.

Een bewuste afweging van de kosten is dan ook onlosmakelijk verbonden met de keuze voor relatiebehandeling. Het inzicht dat het eigen risico hierbij een rol speelt, stelt stellen in staat een realistische planning te maken. Door deze financiële kant vooraf te onderzoeken, kunt u de focus leggen waar deze hoort: op het investeren in de gezondheid en toekomst van uw relatie.

Hoe wordt eigen risico ingezet bij verschillende vormen van relatiebehandeling?

Het eigen risico is het bedrag dat u jaarlijks zelf moet betalen voor zorg uit de basisverzekering, voordat de verzekeraar gaat vergoeden. De inzet hiervan bij relatiebehandeling hangt volledig af van hoe de behandeling wordt gecategoriseerd en door welke zorgprofessional deze wordt gegeven.

Bij behandeling door een GZ-psycholoog, klinisch psycholoog of psychotherapeut met een AGGZ-contract (Algemeen Gecontracteerde Geestelijke Gezondheidszorg) valt de zorg onder de basisverzekering. Hier is uw eigen risico van toepassing. U betaalt dus eerst de kosten totdat uw eigen risico is verbruikt, daarna vergoedt de verzekeraar de sessies. Dit geldt voor individuele- én relatietherapie, mits deze therapeuten de behandeling uitvoeren en er een geregistreerde DSM-stoornis bij ten minste één partner wordt vastgesteld.

Voor behandeling bij een erkend psycholoog NIP of psychotherapeut zonder AGGZ-contract, of bij een registertherapeut (zoals een relatietherapeut, systeemtherapeut of seksuoloog NVVS), geldt een ander regime. Deze zorg valt onder de gespecialiseerde eerstelijnspsychologische zorg. De eerste sessies (vaak 3-5) worden vanuit de basisverzekering vergoed zonder dat uw eigen risico wordt aangesproken. Voor vervolgsessies is er een vergoeding mogelijk, maar hiervoor moet u wél uw eigen risico betalen.

Preventieve relatietherapie of relatietherapie zonder diagnose wordt over het algemeen niet vergoed uit de basisverzekering. Deze vorm valt buiten het verzekerde pakket, waardoor het eigen risico hierop niet van toepassing is. U betaalt de kosten volledig zelf, tenzij u een aanvullende verzekering heeft die deze therapie dekt.

Bij echtscheidingsmediatie of coaching is er geen sprake van een medische behandeling. Deze diensten worden nooit uit de basisverzekering vergoed en het eigen risico is hier dus niet relevant. Alle kosten zijn voor eigen rekening.

Het is essentieel om vooraf bij uw zorgverlener te checken onder welke regeling de behandeling valt en bij uw verzekeraar na te gaan wat uw specifieke dekking is. Zo voorkomt u onverwachte kosten en weet u precies hoe en wanneer uw eigen risico wordt ingezet.

Wat zijn de stappen om vergoeding voor relatietherapie van je zorgverzekeraar te krijgen?

Stap 1: Controleer je polisvoorwaarden. Zoek in je zorgverzekeringspolis of op de website van je verzekeraar naar 'psychologische zorg', 'eerstelijnspsychologie' of 'paramedische zorg'. Bepaal of relatietherapie hieronder valt, hoeveel sessies worden vergoed en of er een eigen risico van toepassing is.

Stap 2: Ga naar je huisarts. Een doorverwijzing van je huisarts is vaak een vereiste voor vergoeding. Bespreek je relatieproblemen en vraag om een verwijsbrief voor een erkende relatietherapeut of eerstelijnspsycholoog.

Stap 3: Kies een gecontracteerde zorgverlener. Zorg dat de therapeut een contract heeft met je zorgverzekeraar. Therapie bij een niet-gecontracteerde zorgverlener wordt meestal niet of minder vergoed. Dit kun je navragen bij de therapeut of controleren op de site van je verzekeraar.

Stap 4: Vraag een behandelplan aan. De therapeut stelt een behandelplan op met doelen en een geschat aantal sessies. Dit plan is soms nodig voor de verzekeraar, vooral als je meer sessies nodig hebt dan het standaard aantal.

Stap 5: Dien een machtiging of declaratie in. Soms vraagt de therapeut zelf een machtiging aan bij je verzekeraar. In andere gevallen betaal je zelf en dien je achteraf de factuur, de verwijzing van de huisarts en het behandelplan bij je verzekeraar in voor declaratie.

Stap 6: Houd rekening met het eigen risico. Vergoeding voor relatietherapie valt vrijwel altijd onder het wettelijk eigen risico. De kosten worden eerst verrekend met dit bedrag. Pas nadat je je volledige eigen risico hebt verbruikt, vergoedt de verzekeraar de resterende kosten.

Stap 7: Controleer de nota van de verzekeraar. Na verwerking ontvang je een overzicht (de zorgnota). Controleer of de vergoeding correct is berekend en of de kosten correct op je eigen risico zijn afgeschreven.

Veelgestelde vragen:

Valt relatietherapie onder het eigen risico van mijn zorgverzekering?

Ja, dat kan. Relatietherapie wordt vergoed vanuit de basisverzekering als de behandeling wordt gegeven door een geregistreerde psycholoog, psychotherapeut of psychiater. De zorg moet voldoen aan de definitie van 'geestelijke gezondheidszorg' (GGZ). De kosten vallen dan onder het verplichte eigen risico. Dit betekent dat u de kosten van de therapie eerst zelf betaalt totdat u uw volledige eigen risico (€ 385 in 2023) heeft verbruikt. Daarna vergoedt de verzekeraar de rest van het jaar. Het is verstandig om vooraf bij uw therapeut en verzekeraar te controleren of zij een contract hebben en of de specifieke behandeling vergoed wordt.

Mijn partner en ik overwegen therapie. Moeten we allebei ons eigen risico betalen?

Nee, dat is niet hoe het eigen risico werkt. Het eigen risico is persoonlijk. Als alleen jij de behandeling bij de psycholoog ondergaat (ook al is het voor een relatieprobleem), wordt het verbruik van jouw eigen risico gerekend. Jouw partner betaalt in dat geval niet mee via zijn of haar eigen risico. Als jullie allebei individuele sessies hebben bij dezelfde zorgverlener, dan betaalt ieder zijn eigen eigen risico voor die persoonlijke sessies. Soms zijn er ook gezamenlijke sessies; de kosten daarvan worden meestal aan één van beiden toegewezen. Vraag de praktijk hoe zij dit factureren.

Zijn er vormen van relatiehulp die niet onder het eigen risico vallen?

Zeker. Niet alle hulp bij relatieproblemen is 'geestelijke gezondheidszorg'. Hulp van een relatietherapeut die niet is aangesloten bij een BIG-geregistreerde beroepsgroep (zoals een coach, counselor of mediator zonder de juiste registratie) wordt vaak niet vergoed uit de basisverzekering. Deze kosten moet u dan volledig zelf betalen. Ook hulp via de huisarts (die valt buiten het eigen risico) of ondersteuning vanuit een welzijnsorganisatie kan een optie zijn. Informeer altijd naar de kwalificaties van de hulpverlener en check bij uw verzekeraar wat het vergoedingsbeleid is.

Hoe kan ik controleren of mijn relatietherapeut vergoed wordt?

U kunt een paar stappen nemen. Eerst moet u kijken of de therapeut een erkende GGZ-professional is, zoals een klinisch psycholoog, psychotherapeut of GZ-psycholoog. Vraag naar hun BIG-registratienummer. Daarna raadpleegt u de voorwaarden van uw zorgverzekering, vaak te vinden op de website van uw verzekeraar. Zoek in de polis naar 'ggz' of 'psychologische zorg'. U kunt ook direct bellen met de klantenservice van uw verzekeraar en het praktijknummer van de therapeut doorgeven. Zij kunnen dan bevestigen of er een contract is.

Mijn eigen risico is al opgebruikt. Betaal ik nu nog iets voor mijn therapiesessies?

Als uw verplichte eigen risico voor het jaar volledig is gebruikt, betaalt u voor de rest van dat kalenderjaar meestal niets meer voor vergoede GGZ-zorg, waaronder relatietherapie. De verzekeraar neemt de kosten dan voor zijn rekening. Let wel op: dit geldt alleen voor zorg die binnen uw basisverzekering valt en wordt geleverd door een gecontracteerde zorgverlener. Soms kan een praktijk een eigen bijdrage of een bedrag boven de tariefafspraken vragen. Vraag hier vooraf naar bij uw therapeut. Ook voor niet-vergdede zorg of zorg van niet-gecontracteerde aanbieders moet u altijd zelf betalen.