Wat is het eigen risico voor specialistische GGZ?

Wanneer u zorg nodig heeft uit de specialistische geestelijke gezondheidszorg (GGZ), komt u onvermijdelijk in aanraking met het begrip 'eigen risico'. Dit is een vast bedrag dat u elk jaar zelf moet betalen voor zorg uit de basisverzekering, voordat uw verzekeraar de kosten gaat vergoeden. Het is een kernonderdeel van het Nederlandse zorgstelsel en heeft directe financiële gevolgen voor de toegang tot behandeling.

Bij specialistische GGZ, zoals behandeling bij een psycholoog, psychiater of in een klinische setting, vallen de kosten doorgaans onder dit verplichte eigen risico. Dit betekent dat de declaraties voor deze zorg eerst worden verrekend met het bedrag dat u dat jaar nog moet 'opmaken'. Het is daarom essentieel om te begrijpen hoe dit mechanisme werkt, zodat u geen onverwachte rekeningen krijgt en uw behandeling financieel kunt plannen.

In dit artikel wordt het eigen risico specifiek in de context van de specialistische GGZ uitgelegd. We kijken naar het wettelijke bedrag, hoe de afrekening in de praktijk verloopt, en wat dit betekent voor uw therapie of opname. Ook komen belangrijke uitzonderingen en verschillen met de basis-ggz aan bod, zodat u precies weet waar u aan toe bent wanneer u professionele hulp zoekt voor uw geestelijke gezondheid.

Hoe hoog is het eigen risico en wanneer betaal je het?

Het wettelijk eigen risico voor zorg uit de basisverzekering is een vast bedrag per jaar. Voor 2024 bedraagt dit € 385,-. Dit bedrag wordt jaarlijks door de overheid vastgesteld. Iedereen van 18 jaar en ouder betaalt dit bedrag, ook voor specialistische GGZ zoals behandeling bij een psychiater, klinische opname of gesprekken met een GZ-psycholoog.

U betaalt het eigen risico niet direct aan de zorgverlener. Dit werkt als volgt: zodra u declarabele zorg ontvangt, declareert uw zorgverlener deze bij uw zorgverzekeraar. De verzekeraar betaalt deze declaratie, maar telt het bedrag op bij uw 'saldo eigen risico'. Pas wanneer u in een kalenderjaar in totaal voor € 385,- aan (declarabele) zorg heeft ontvangen, is uw eigen risico 'vol'. Daarna vergoedt de verzekeraar de zorg volledig.

Het eigen risico is een jaarlijks terugkerend bedrag dat op 1 januari weer op nul staat. Ongebruikt eigen risico gaat niet over naar het volgende jaar. Voor zorg uit de basisverzekering betaalt u het eigen risico altijd eerst, tenzij de zorg onder de vrijstelling eigen risico valt. Voor de GGZ geldt deze vrijstelling onder andere voor huisartsbezoek, wijkverpleging en bepaalde preventieprogramma's, maar niet voor de meeste specialistische GGZ.

Let op: voor zorg die buiten het eigen risico valt of voor zorg uit de aanvullende verzekering, betaalt u geen eigen risico. Sommige aanvullende pakketten vergoeden bijvoorbeeld eerstelijnspsychologie (POH-GGZ of basispsycholoog), waarbij het eigen risico niet van toepassing is. Voor specialistische GGZ in de basisverzekering is dit wel het geval.

Wat valt wel en niet onder dit eigen risico in de GGZ?

Het eigen risico is een verplicht bedrag dat u elk jaar betaalt voor zorg uit de basisverzekering. Dit geldt voor alle zorg uit de basisverzekering, dus ook voor specialistische GGZ. Het maakt voor het eigen risico niet uit of de zorg geestelijk of lichamelijk is.

Wat valt WEL onder het eigen risico in de GGZ?

Alle behandelingen en consulten bij zorgverleners die onder de basisverzekering vallen, tellen mee voor uw eigen risico. Concreet betekent dit:

- Behandelingen bij een psychiater (in instelling of eigen praktijk).

- Behandelingen bij een klinisch psycholoog of gz-psycholoog in de tweede lijn (gespecialiseerde GGZ).

- Verblijf in een psychiatrisch ziekenhuis of kliniek voor specialistische behandeling.

- Door de huisarts verwezen gesprekken bij een basispsycholoog (generalistische basis GGZ).

- Medicatie die op recept wordt verstrekt, zoals antidepressiva.

- Poli-controles en diagnostisch onderzoek binnen de GGZ-instelling.

Wat valt NIET onder het eigen risico in de GGZ?

Sommige vormen van ondersteuning en zorg zijn vrijgesteld van het eigen risico. Deze kosten betaalt u dus direct, zonder dat uw eigen risico wordt aangesproken:

- De huisarts: Consulten bij de huisarts (inclusief voor geestelijke gezondheid) vallen buiten het eigen risico.

- Wijkteam, maatschappelijk werk of praktijkondersteuner GGZ (POH-GGZ): Deze ondersteuning in de eerste lijn is vrijgesteld.

- Kinder- en jeugdpsycholoog of -psychiater tot 18 jaar: Alle zorg voor jeugdigen is eigen-risicovrij.

- Preventie en zelfhulpprogramma's waarvoor geen verwijzing nodig is.

- Zorg die onder de Wet langdurige zorg (Wlz) valt, zoals permanente opname voor zware psychiatrische aandoeningen.

- Zorg die volledig uit de aanvullende verzekering wordt vergoed, zoals alternatieve therapieën zonder basisdekking.

Het is cruciaal om te controleren of uw behandelaar een contract heeft met uw zorgverzekeraar. Zorg zonder contract kan leiden tot hogere eigen bijdragen die mogelijk ook buiten het eigen risico vallen.

Veelgestelde vragen:

Ik heb een doorverwijzing naar de klinische GGZ voor een eetstoornis. Mijn eigen risico is nog niet verbruikt. Betekent dit dat ik de eerste 385 euro van de behandeling zelf moet betalen?

Niet per se. Het hangt af van het type zorg en hoe de instelling de declaratie indient. Voor gespecialiseerde GGZ geldt vaak dat het eigen risico alleen aangesproken wordt op de declaraties voor 'geneeskundige zorg'. Dit zijn bijvoorbeeld consulten bij uw psychiater of bepaalde verblijfskosten. Behandelingen zoals psychotherapie bij een klinisch psycholoog of verpleegkundige zorg vallen soms onder 'overige zorg', waar geen eigen risico over betaald hoeft te worden. Vraag bij uw instelling na hoe zij declareren. Het is dus mogelijk dat u wel zorg ontvangt, maar dat niet alle kosten meetellen voor uw eigen risico. Controleer ook uw zorgpolis voor de precieze voorwaarden.

Mijn dochter (16) gaat volgend jaar mogelijk een dagbehandeling volgen bij een GGZ-instelling. Hoe wordt het eigen risico in zo'n geval berekend? Moeten wij als ouders het volledige eigen risico betalen, of geldt er een andere regeling voor jongeren?

Voor jongeren onder de 18 jaar geldt een belangrijke uitzondering. Zij betalen geen eigen risico voor de zorg uit de basisverzekering. Dit betekent dat de dagbehandeling van uw dochter volledig vergoed wordt, zonder dat uw gezin het eigen risico van 385 euro hoeft aan te spreken. Deze regel is er om financiële drempels voor noodzakelijke jeugdzorg weg te nemen. Let wel op: deze vrijstelling geldt alleen voor zorg uit de basisverzekering. Als uw dochter aanvullende verzekerde zorg krijgt, kan daar mogelijk wel een eigen risico of eigen bijdrage voor gelden. Neem voor de zekerheid contact op met de GGZ-instelling om te bevestigen dat de dagbehandeling onder de basisverzekering valt.